2792 lines
197 KiB
HTML
2792 lines
197 KiB
HTML
<!DOCTYPE html>
|
||
<html lang="nl" xml:lang="en" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
|
||
<head>
|
||
<meta charset="utf-8" />
|
||
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0" />
|
||
<meta name="generator" content="pandoc" />
|
||
<title>Verdelingsrechtvaardigheid door middel van
|
||
structuur | Tractatus Framework</title>
|
||
<meta name="description" content="A community-scale worked example of
|
||
values stickiness." />
|
||
<meta name="author" content="John Stroh, Director, My Digital
|
||
Sovereignty Limited" />
|
||
|
||
<!-- Open Graph / Facebook -->
|
||
<meta property="og:type" content="article" />
|
||
<meta property="og:url" content="https://agenticgovernance.digital/whitepapers/distributive-equity.html" />
|
||
<meta property="og:title" content="Distributive Equity Through
|
||
Structure" />
|
||
<meta property="og:description" content="A community-scale worked
|
||
example of values stickiness." />
|
||
<meta property="og:image" content="https://agenticgovernance.digital/images/social-preview.png" />
|
||
<meta property="og:image:width" content="1200" />
|
||
<meta property="og:image:height" content="630" />
|
||
<meta property="og:site_name" content="Tractatus Framework" />
|
||
|
||
<!-- Twitter -->
|
||
<meta name="twitter:card" content="summary_large_image" />
|
||
<meta name="twitter:url" content="https://agenticgovernance.digital/whitepapers/distributive-equity.html" />
|
||
<meta name="twitter:title" content="Distributive Equity Through
|
||
Structure" />
|
||
<meta name="twitter:description" content="A community-scale worked
|
||
example of values stickiness." />
|
||
<meta name="twitter:image" content="https://agenticgovernance.digital/images/social-preview.png" />
|
||
|
||
<link rel="manifest" href="/manifest.json" />
|
||
<meta name="theme-color" content="#0ea5e9" />
|
||
<meta name="mobile-web-app-capable" content="yes" />
|
||
<meta name="apple-mobile-web-app-title" content="Tractatus" />
|
||
<link rel="apple-touch-icon" href="/images/tractatus-icon-new.svg" />
|
||
<link rel="icon" type="image/svg+xml" href="/favicon-new.svg" />
|
||
|
||
<link rel="stylesheet" href="/css/fonts.css?v=0.1.2.1774503360480" />
|
||
<link rel="stylesheet" href="/css/tailwind.css?v=0.1.2.1774503360480" />
|
||
<link rel="stylesheet" href="/css/tractatus-theme.min.css?v=0.1.2.1774503360480" />
|
||
|
||
<link rel="license" href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" />
|
||
<meta name="dcterms.rights" content="© 2026 My Digital Sovereignty Limited. Licensed under CC BY 4.0." />
|
||
<meta name="dcterms.license" content="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" />
|
||
<meta name="dcterms.creator" content="John Stroh" />
|
||
<meta name="dcterms.publisher" content="My Digital Sovereignty Limited" />
|
||
<meta name="dcterms.dateSubmitted" content="2026-04-16" />
|
||
<meta name="dcterms.type" content="Text" />
|
||
<meta name="dcterms.format" content="text/html" />
|
||
<meta name="dcterms.language" content="en" />
|
||
<meta name="dcterms.subject" content="platform regulation; ecosystem power; distributive equity; values pluralism; constitutional AI governance; Tractatus framework; Village platform" />
|
||
<meta name="citation_title" content="Distributive Equity Through Structure: A Community-Scale Worked Example of Values Stickiness" />
|
||
<meta name="citation_author" content="Stroh, John" />
|
||
<meta name="citation_author_orcid" content="https://orcid.org/0009-0005-2933-7170" />
|
||
<meta name="citation_doi" content="10.5281/zenodo.19600614" />
|
||
<meta name="dcterms.identifier" content="orcid:0009-0005-2933-7170" />
|
||
<meta name="dcterms.identifier" content="doi:10.5281/zenodo.19600614" />
|
||
<meta name="citation_publication_date" content="2026-04-16" />
|
||
<meta name="citation_publisher" content="My Digital Sovereignty Limited" />
|
||
<meta name="citation_language" content="en" />
|
||
<meta name="citation_keywords" content="platform regulation; ecosystem power; distributive equity; values pluralism; constitutional AI governance" />
|
||
|
||
<style>
|
||
/* Whitepaper article styling — derived from AG architectural-alignment.html */
|
||
.article-container {
|
||
max-width: 860px;
|
||
margin: 2rem auto;
|
||
padding: 2.5rem 2rem 4rem;
|
||
background: white;
|
||
color: #1f2937;
|
||
font-family: 'Inter', -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, sans-serif;
|
||
line-height: 1.75;
|
||
}
|
||
.article-container h1 {
|
||
font-size: 2rem;
|
||
font-weight: 700;
|
||
line-height: 1.25;
|
||
margin: 0 0 1rem;
|
||
color: #0f172a;
|
||
letter-spacing: -0.02em;
|
||
}
|
||
.article-container h1 em,
|
||
.article-container h1 i {
|
||
font-style: italic;
|
||
font-weight: 700;
|
||
}
|
||
.article-container h2 {
|
||
font-size: 1.5rem;
|
||
font-weight: 600;
|
||
margin: 3rem 0 1rem;
|
||
padding-top: 1.25rem;
|
||
border-top: 1px solid #e5e7eb;
|
||
color: #0f172a;
|
||
}
|
||
.article-container h3 {
|
||
font-size: 1.2rem;
|
||
font-weight: 600;
|
||
margin: 2.25rem 0 0.75rem;
|
||
color: #0f172a;
|
||
}
|
||
.article-container h4 {
|
||
font-size: 1.05rem;
|
||
font-weight: 600;
|
||
margin: 1.5rem 0 0.5rem;
|
||
color: #1e293b;
|
||
}
|
||
.article-container p {
|
||
margin: 0 0 1.1rem;
|
||
}
|
||
.article-container p em,
|
||
.article-container p i {
|
||
color: #334155;
|
||
}
|
||
.article-container blockquote {
|
||
border-left: 4px solid #0ea5e9;
|
||
margin: 1.5rem 0;
|
||
padding: 0.6rem 1.5rem;
|
||
color: #475569;
|
||
background: #f0f9ff;
|
||
border-radius: 0 0.375rem 0.375rem 0;
|
||
}
|
||
.article-container table {
|
||
width: 100%;
|
||
border-collapse: collapse;
|
||
margin: 1.5rem 0;
|
||
font-size: 0.9rem;
|
||
}
|
||
.article-container th,
|
||
.article-container td {
|
||
border: 1px solid #e5e7eb;
|
||
padding: 0.7rem 0.9rem;
|
||
text-align: left;
|
||
vertical-align: top;
|
||
}
|
||
.article-container th {
|
||
background: #f9fafb;
|
||
font-weight: 600;
|
||
color: #1e293b;
|
||
}
|
||
.article-container tr:nth-child(even) td {
|
||
background: #fafbfc;
|
||
}
|
||
.article-container ul,
|
||
.article-container ol {
|
||
margin: 1rem 0 1.25rem;
|
||
padding-left: 1.5rem;
|
||
}
|
||
.article-container li {
|
||
margin: 0.4rem 0;
|
||
}
|
||
.article-container a {
|
||
color: #0369a1;
|
||
text-decoration: underline;
|
||
text-decoration-color: #7dd3fc;
|
||
text-underline-offset: 2px;
|
||
transition: color 0.15s ease;
|
||
}
|
||
.article-container a:hover {
|
||
color: #0ea5e9;
|
||
text-decoration-color: #0ea5e9;
|
||
}
|
||
.article-container code {
|
||
background: #f1f5f9;
|
||
padding: 0.12em 0.38em;
|
||
border-radius: 3px;
|
||
font-size: 0.88em;
|
||
font-family: 'JetBrains Mono', 'Fira Code', ui-monospace, SFMono-Regular, Menlo, monospace;
|
||
color: #0f172a;
|
||
}
|
||
.article-container pre {
|
||
background: #0f172a;
|
||
color: #e2e8f0;
|
||
padding: 1.2rem 1.4rem;
|
||
border-radius: 0.5rem;
|
||
overflow-x: auto;
|
||
margin: 1.5rem 0;
|
||
font-size: 0.85rem;
|
||
line-height: 1.55;
|
||
}
|
||
.article-container pre code {
|
||
background: transparent;
|
||
color: inherit;
|
||
padding: 0;
|
||
font-size: inherit;
|
||
}
|
||
.article-container hr {
|
||
border: none;
|
||
border-top: 1px solid #e5e7eb;
|
||
margin: 2.5rem 0;
|
||
}
|
||
.article-container strong {
|
||
color: #0f172a;
|
||
font-weight: 600;
|
||
}
|
||
|
||
/* Pandoc footnotes */
|
||
.article-container .footnote-ref {
|
||
text-decoration: none;
|
||
color: #0ea5e9;
|
||
font-weight: 600;
|
||
}
|
||
.article-container .footnotes {
|
||
margin-top: 3rem;
|
||
padding-top: 1.5rem;
|
||
border-top: 2px solid #e5e7eb;
|
||
font-size: 0.88rem;
|
||
color: #475569;
|
||
}
|
||
.article-container .footnotes ol {
|
||
padding-left: 1.25rem;
|
||
}
|
||
.article-container .footnotes li {
|
||
margin: 0.75rem 0;
|
||
line-height: 1.6;
|
||
}
|
||
.article-container .footnotes p {
|
||
margin: 0;
|
||
}
|
||
|
||
/* Pandoc TOC */
|
||
.article-container nav#TOC,
|
||
.article-container #TOC {
|
||
background: #f8fafc;
|
||
border: 1px solid #e2e8f0;
|
||
border-radius: 0.5rem;
|
||
padding: 1.25rem 1.5rem;
|
||
margin: 2rem 0;
|
||
}
|
||
.article-container #TOC > ul {
|
||
margin: 0;
|
||
padding-left: 1.25rem;
|
||
}
|
||
.article-container #TOC ul {
|
||
list-style: none;
|
||
padding-left: 1.1rem;
|
||
}
|
||
.article-container #TOC a {
|
||
text-decoration: none;
|
||
color: #334155;
|
||
}
|
||
.article-container #TOC a:hover {
|
||
color: #0ea5e9;
|
||
}
|
||
.article-container #TOC::before {
|
||
content: "Contents";
|
||
display: block;
|
||
font-weight: 600;
|
||
font-size: 0.85rem;
|
||
text-transform: uppercase;
|
||
letter-spacing: 0.06em;
|
||
color: #64748b;
|
||
margin-bottom: 0.5rem;
|
||
}
|
||
|
||
/* Version / language switcher banner (injected near top) */
|
||
.wp-versions {
|
||
background: linear-gradient(135deg, #f0f9ff 0%, #e0f2fe 100%);
|
||
border: 1px solid #bae6fd;
|
||
border-radius: 0.5rem;
|
||
padding: 1rem 1.25rem;
|
||
margin: 1.5rem 0 2rem;
|
||
font-size: 0.9rem;
|
||
}
|
||
.wp-versions strong {
|
||
color: #0369a1;
|
||
display: block;
|
||
margin-bottom: 0.35rem;
|
||
font-size: 0.85rem;
|
||
text-transform: uppercase;
|
||
letter-spacing: 0.04em;
|
||
}
|
||
.wp-versions a {
|
||
color: #0369a1;
|
||
text-decoration: none;
|
||
font-weight: 500;
|
||
margin-right: 0.2rem;
|
||
}
|
||
.wp-versions a:hover {
|
||
text-decoration: underline;
|
||
}
|
||
|
||
@media (max-width: 720px) {
|
||
.article-container {
|
||
padding: 1.5rem 1.15rem 3rem;
|
||
}
|
||
.article-container h1 { font-size: 1.55rem; }
|
||
.article-container h2 { font-size: 1.25rem; }
|
||
.article-container table { font-size: 0.8rem; }
|
||
.article-container th, .article-container td { padding: 0.5rem 0.6rem; }
|
||
}
|
||
|
||
/* Print CSS: clean PDF output */
|
||
@media print {
|
||
body { background: white !important; }
|
||
#navbar-placeholder, #footer-placeholder { display: none !important; }
|
||
.wp-versions { display: none !important; }
|
||
.article-container {
|
||
margin: 0;
|
||
padding: 0;
|
||
max-width: 100%;
|
||
box-shadow: none;
|
||
}
|
||
.article-container h2 {
|
||
page-break-after: avoid;
|
||
}
|
||
.article-container table, .article-container blockquote {
|
||
page-break-inside: avoid;
|
||
}
|
||
a { color: inherit; text-decoration: none; }
|
||
}
|
||
</style>
|
||
</head>
|
||
<body class="bg-gray-50">
|
||
|
||
<a href="#main-content" class="skip-link" style="position:absolute;left:-9999px;">Ga naar de hoofdinhoud</a>
|
||
|
||
<!-- Navigation -->
|
||
<div id="navbar-placeholder" class="min-h-16"></div>
|
||
<script src="/js/components/navbar.js?v=0.1.2.1774503360480"></script>
|
||
|
||
<article class="article-container" id="main-content">
|
||
|
||
<div class="reads-best-pdf" style="background:linear-gradient(135deg,#eff6ff,#dbeafe);border:1px solid #93c5fd;border-radius:0.5rem;padding:1rem 1.25rem;margin:1.5rem 0 0.5rem;text-align:center;font-size:0.95rem;">
|
||
<strong style="color:#1e40af;">Dit document leest het best als PDF</strong> —
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity.pdf" style="color:#1e40af;font-weight:600;text-decoration:underline;"> Download PDF (39 pagina's)</a>
|
||
</div>
|
||
|
||
<nav id="TOC">
|
||
<ul>
|
||
<li><a href="#distributive-equity-through-structure-a-community-scale-worked-example-of-values-stickiness" id="toc-distributive-equity-through-structure-a-community-scale-worked-example-of-values-stickiness">Distributieve
|
||
rechtvaardigheid door structuur: een praktijkvoorbeeld op gemeenschapsniveau van de
|
||
bestendigheid van waarden</a>
|
||
<ul>
|
||
<li><a href="#abstract" id="toc-abstract">Samenvatting</a></li>
|
||
<li><a href="#section-1-frame-and-scope" id="toc-section-1-frame-and-scope">Sectie 1 — Kader en
|
||
reikwijdte</a></li>
|
||
<li><a href="#section-2-values-stickiness-the-argument-structure-is-answering" id="toc-section-2-values-stickiness-the-argument-structure-is-answering">Sectie
|
||
2 — Waardenblijvendheid: de argumentatiestructuur beantwoordt</a></li>
|
||
<li><a href="#section-3-village-as-the-case" id="toc-section-3-village-as-the-case">Sectie 3 — Het dorp als
|
||
voorbeeld</a></li>
|
||
<li><a href="#section-4-the-ai-substrate-village-ai-as-a-situated-language-layer" id="toc-section-4-the-ai-substrate-village-ai-as-a-situated-language-layer">Sectie
|
||
4 — Het AI-substraat: Village AI als een gesitueerde taallaag
|
||
Layer</a></li>
|
||
<li><a href="#section-5-māori-grounded-principles-inside-the-tractatus-pluralism-layer" id="toc-section-5-māori-grounded-principles-inside-the-tractatus-pluralism-layer">Sectie
|
||
5 — Op de Maori gebaseerde principes binnen de Tractatus-pluralisme
|
||
laag</a></li>
|
||
<li><a href="#section-6-the-three-function-model-as-three-places-drift-happens" id="toc-section-6-the-three-function-model-as-three-places-drift-happens">Sectie
|
||
6 — Het driefunctiemodel als drie plaatsen waar verschuiving plaatsvindt</a></li>
|
||
<li><a href="#section-7-distributive-equity-as-a-consequence-of-values-stickiness" id="toc-section-7-distributive-equity-as-a-consequence-of-values-stickiness">Sectie
|
||
7 — Distributieve rechtvaardigheid als gevolg van
|
||
waardevastheid</a></li>
|
||
<li><a href="#section-8-structural-audit-criteria" id="toc-section-8-structural-audit-criteria">Sectie 8 — Structurele
|
||
auditcriteria</a></li>
|
||
<li><a href="#section-9-gaps" id="toc-section-9-gaps">Sectie 9 —
|
||
Lacunes</a></li>
|
||
<li><a href="#section-10-open-research-questions" id="toc-section-10-open-research-questions">Sectie 10 — Open
|
||
onderzoeksvragen</a></li>
|
||
<li><a href="#section-11-methodology-scope-and-self-reporting" id="toc-section-11-methodology-scope-and-self-reporting">Paragraaf 11
|
||
— Methodologie, reikwijdte en zelfrapportage</a></li>
|
||
<li><a href="#references" id="toc-references">Referenties</a></li>
|
||
<li><a href="#copyright-and-licence" id="toc-copyright-and-licence">Auteursrecht en licentie</a></li>
|
||
</ul></li>
|
||
</ul>
|
||
</nav>
|
||
|
||
<h1 id="distributive-equity-through-structure-a-community-scale-worked-example-of-values-stickiness">Distributieve
|
||
rechtvaardigheid door structuur: een praktijkvoorbeeld op gemeenschapsniveau van
|
||
waardevastheid</h1>
|
||
<p><em>Structurele distributieve rechtvaardigheid: hoe een platform op gemeenschapsniveau
|
||
waardenbestendigheid implementeert via een constitutionele
|
||
architectuur op sub-Big-Tech-schaal.</em></p>
|
||
<p><strong>Auteur</strong> — John Stroh, directeur, My Digital
|
||
Sovereignty Limited, Aotearoa Nieuw-Zeeland <strong>ORCID</strong> —
|
||
<a href="https://orcid.org/0009-0005-2933-7170"> 0009-0005-2933-7170</a>
|
||
<strong> DOI</strong> — <a href="https://doi.org/10.5281/zenodo.19600614">10.5281/zenodo.19600614</a>
|
||
<strong>Versie</strong> — 1.0 (eerste herziene editie) <strong>Datum
|
||
van eerste publicatie</strong> — 16-04-2026 <strong>Licentie</strong>
|
||
— Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationaal (<a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">CC BY 4.0</a>)
|
||
<strong> Aanbevolen citatie</strong> — Stroh, J. (2026).
|
||
<em>Distributieve rechtvaardigheid door structuur: een praktijkvoorbeeld op gemeenschapsniveau
|
||
van waardenbestendigheid</em>. Versie 1.0. My Digital
|
||
Sovereignty Limited, Aotearoa Nieuw-Zeeland. DOI: <a href="https://doi.org/10.5281/zenodo.19600614" class="uri">https://doi.org/10.5281/zenodo.19600614</a>. Gepubliceerd
|
||
op <a href="https://agenticgovernance.digital/whitepapers/distributive-equity.html" class="uri">https://agenticgovernance.digital/whitepapers/distributive-equity.html</a>.
|
||
ORCID: <a href="https://orcid.org/0009-0005-2933-7170" class="uri">https://orcid.org/0009-0005-2933-7170</a>. Gelicentieerd
|
||
onder CC BY 4.0. <strong>Corresponderende auteur</strong> — <a href="mailto:john.stroh@mysovereignty.digital" class="email">john.stroh@mysovereignty.digital</a></p>
|
||
<div class="wp-versions">
|
||
<p><strong>Ook beschikbaar in:</strong>
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity.html"> English</a> ·
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity-de.html"> Deutsch</a> ·
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity-fr.html"> Français</a> ·
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity-nl.html"> Nederlands</a> ·
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity-mi.html"> Te reo
|
||
Māori</a><br><strong>Download PDF:</strong>
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity.pdf"> EN</a> ·
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity-de.pdf"> DE</a> ·
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity-fr.pdf"> FR</a> ·
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity-nl.pdf"> NL</a> ·
|
||
<a href="/whitepapers/distributive-equity-mi.pdf"> MI</a><br>
|
||
<strong>DOI:</strong>
|
||
<a href="https://doi.org/10.5281/zenodo.19600614"> 10.5281/zenodo.19600614</a>
|
||
· <strong>ORCID:</strong>
|
||
<a href="https://orcid.org/0009-0005-2933-7170"> 0009-0005-2933-7170</a></p>
|
||
</div>
|
||
<hr />
|
||
<p><strong>Status.</strong> Dit artikel is niet peer-reviewed. De
|
||
auteur is geen rechtsgeleerde. Het is een documentaire casestudy
|
||
opgesteld door de beheerder van het platform dat erin wordt beschreven, geschreven om
|
||
de structurele en constitutionele verplichtingen van het platform
|
||
begrijpelijk te maken voor een onderzoeksprogramma dat analytische
|
||
instrumenten ontwikkelt voor de welzijnskwesties waarop die verplichtingen betrekking hebben.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="abstract">Samenvatting</h2>
|
||
<p>Een reeks recente juridische studies stelt dat digitale platforms
|
||
een specifieke vorm van macht uitoefenen — <em>ecosysteemmacht</em> —
|
||
die gelijktijdig via drie rollen werkt: als poortwachters van het
|
||
platform, als wetgevers van de relaties binnen hun
|
||
ecosystemen, en als contractuele actoren die deelnemen aan de
|
||
transacties waarover zij beslissen.<a href="#fn1" class="footnote-ref" id="fnref1" role="doc-noteref"><sup>1</sup></a> Aangrenzend werk
|
||
stelt <em>distributieve rechtvaardigheid</em>, de eerlijke verdeling van
|
||
welvaart over alle deelnemers aan het ecosysteem, voor als een mogelijke aanvullende
|
||
overweging voor de handhaving van het mededingingsrecht wanneer die deelnemers
|
||
niet gelijkelijk worden bediend door de traditionele analyse van het mededingingsrecht.<a href="#fn2" class="footnote-ref" id="fnref2" role="doc-noteref"><sup>2</sup></a></p>
|
||
<p>Dit artikel documenteert één concreet voorbeeld: een platform op gemeenschapsschaal
|
||
platform (<em>Village</em>, beheerd door My Digital Sovereignty Ltd,
|
||
Aotearoa Nieuw-Zeeland) waarvan de structurele toezeggingen de uitvoering zijn
|
||
van een eerdere theoretische toezegging — dat de welvaartspathologie
|
||
die in het onderzoeksprogramma is geïdentificeerd, het best kan worden begrepen als een
|
||
<em> waardenverschuivingspathologie</em>, en dat structurele architectuur
|
||
het mechanisme is waarmee de verklaarde waarden van een platform
|
||
voldoende bestendig kunnen worden gemaakt om die verschuiving te weerstaan.</p>
|
||
<p>Het artikel situeert de structurele verbintenissen van Village binnen het
|
||
<em> Tractatus-kader</em> dat ze heeft voortgebracht — een constitutionele
|
||
architectuur gegrondvest op Wittgensteins onderscheid tussen het
|
||
zegbare en het onzegbare, Berlins waardepuralisme, Ostroms
|
||
polycentrische bestuur, Alexanders principes van levende systemen, en de
|
||
kaders van inheemse gegevenssoevereiniteit — en stelt dat de
|
||
overlap tussen het werk van Village en het juridisch-academische onderzoeksprogramma
|
||
zich op het niveau van de waarden bevindt, en niet alleen op het structurele niveau.
|
||
Beide zijn reacties op dezelfde zorg: dat platformmacht, indien aan
|
||
zichzelf overgelaten, zal worden uitgeoefend ten koste van het welzijn van
|
||
deelnemers aan het ecosysteem wier welzijn de markt niet verdedigt. Het
|
||
antwoord van Village is een architectuur waarin waarden worden afgedwongen door de
|
||
code van het platform in plaats van te worden gepropageerd in de
|
||
marketing van het platform.</p>
|
||
<p>De auteur is directeur van een eenmansbedrijf, geen
|
||
juridisch wetenschapper. De bijdrage van dit artikel is eerder documentair dan
|
||
theoretisch: het biedt het onderzoeksprogramma één
|
||
casus, rijk aan primaire bronnen, om te beoordelen, te bekritiseren, uit te breiden of te verwerpen.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-1-frame-and-scope">Deel 1 — Kader en reikwijdte</h2>
|
||
<p>Het onderzoeksproject <em>'Taming Ecosystem Power of Platforms through Contract and
|
||
Competition Law'</em> aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit van Antwerpen,
|
||
uitgevoerd onder leiding van hoofdonderzoeker Jan Blockx
|
||
en gefinancierd door de Onderzoeksstichting – Vlaanderen, heeft een
|
||
op ecosystemen gebaseerd juridisch model voorgesteld en ontwikkeld voor de specifieke vormen
|
||
van macht die platforms uitoefenen binnen de ecosystemen die zij hosten.<a href="#fn3" class="footnote-ref" id="fnref3" role="doc-noteref"><sup>3</sup></a> De centrale analytische
|
||
zet van het project is om het platform niet te behandelen als een enkele actor met marktmacht,
|
||
maar als een actor die drie gelijktijdige en soms
|
||
conflicterende functies vervult: als poortwachter die de toegang tot het
|
||
ecosysteem bepaalt; als wetgever die de regels opstelt die de deelnemers
|
||
binnen het ecosysteem regelen; en als contractuele actor die partij is bij de
|
||
transacties die door die regels worden geregeld. De auteur van dit artikel
|
||
beschouwt het driefunctiemodel als de primaire
|
||
analytische lens van het artikel en erkent het Blockx-project als het kader
|
||
voor het onderzoek.</p>
|
||
<p>Een afzonderlijke maar verwante bijdrage stelt <em>distributieve
|
||
rechtvaardigheid</em> voor als een analytische uitbreiding: het welzijn dat door een
|
||
ecosysteem wordt gegenereerd, moet niet alleen worden beoordeeld op totale omvang, maar ook op
|
||
de wijze waarop het wordt verdeeld onder de groepen belanghebbenden waaruit het ecosysteem
|
||
bestaat, met bijzondere aandacht voor groepen waarvan de positie in het
|
||
ecosysteem asymmetrisch is en waarvan het welzijn het meest kwetsbaar is voor de
|
||
interne prijsstelling en contractuele hefbomen van het platform.<a href="#fn4" class="footnote-ref" id="fnref4" role="doc-noteref"><sup>4</sup></a>
|
||
Dat voorstel schrijft geen specifieke remedie voor; het identificeert een
|
||
lacune in het bestaande mededingings-, contract- en consumentenrecht waar
|
||
de interne welvaartsverdeling onvoldoende aan de orde komt en
|
||
stelt distributieve rechtvaardigheid voor als een mogelijke overweging om
|
||
deze lacune te dichten.</p>
|
||
<p>De auteur van dit artikel is een bedrijfsdirecteur die als enige oprichter
|
||
de afgelopen twee jaar heeft gewerkt aan het opzetten van het in paragraaf
|
||
3 beschreven platform en het in paragraaf 2 beschreven theoretische kader. De auteur
|
||
heeft geen opleiding in EU-mededingingsrecht genoten en pretendeert niet op gelijke voet te staan
|
||
met het hierboven genoemde onderzoeksprogramma. Het artikel is een
|
||
documentaire bijdrage: één uitgewerkt voorbeeld, opgesteld door de
|
||
beheerder van het platform dat het documenteert, aangeboden aan de juridisch-academische
|
||
gemeenschap op voorwaarde dat de gemeenschap haar eigen
|
||
beoordelingsbevoegdheid uitoefent.</p>
|
||
<p><strong>Wat het artikel is.</strong> Een documentatie van de openbare structurele en constitutionele
|
||
verbintenissen van één platform; een
|
||
argument dat die verbintenissen de uitvoering zijn van een eerdere
|
||
theoretische positie over de hardnekkigheid van waarden in organisatorische vorm;
|
||
een vertaling van dat standpunt naar het driefunctiemodel en het
|
||
kader van distributieve rechtvaardigheid; een onthulling van wat nog niet
|
||
wordt afgedwongen en wat afhankelijk is van de goede trouw van de oprichter; een uitnodiging aan
|
||
de juridisch-academische gemeenschap om te beoordelen of de documentaire
|
||
benadering iets nuttigs biedt voor het onderzoeksprogramma, en zo
|
||
ja, wat.</p>
|
||
<p><strong>Wat het artikel niet is.</strong> Een algemene theorie over
|
||
platformbeperkingen; een bewering dat het platform
|
||
distributieve rechtvaardigheid heeft “opgelost”; een tegenstelling tot bestaande juridische wetenschap;
|
||
een marketingstuk voor het platform, de exploitant ervan of enig daarmee
|
||
geassocieerd commercieel belang; een voorstel voor handhaving door toezichthouders of
|
||
wetswijziging; een peer-bijdrage aan het onderzoeksprogramma dat het
|
||
citeert.</p>
|
||
<p><strong>Methode.</strong> De feitelijke beweringen van het artikel over het
|
||
platform zijn verifieerbaar aan de hand van de openbare bronnen die in paragraaf
|
||
8 worden aangehaald. De theoretische beweringen zijn gebaseerd op de gepubliceerde
|
||
filosofische grondslagen van het Tractatus-raamwerk<a href="#fn5" class="footnote-ref" id="fnref5" role="doc-noteref"><sup>5</sup></a><a href="#fn6" class="footnote-ref" id="fnref6" role="doc-noteref"><sup>6</sup></a>
|
||
en in de analyses van waardeverschuivingen en missieverschuivingen die de exploitant heeft
|
||
gepubliceerd in de artikelenreeks AI Governance for Communities.<a href="#fn7" class="footnote-ref" id="fnref7" role="doc-noteref"><sup>7</sup></a><a href="#fn8" class="footnote-ref" id="fnref8" role="doc-noteref"><sup>8</sup></a>
|
||
Wanneer de auteur gebruik heeft gemaakt van AI-ondersteunde redactie, wordt die ondersteuning
|
||
vermeld; de auteur neemt de volledige verantwoordelijkheid voor elke bewering
|
||
en staat open voor correcties.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-2-values-stickiness-the-argument-structure-is-answering">Sectie
|
||
2 — Waardevastheid: de argumentatiestructuur beantwoordt</h2>
|
||
<h3 id="the-seed-insight-and-its-intellectual-origin">2.1 Het kiem
|
||
inzicht en de intellectuele oorsprong ervan</h3>
|
||
<p>Het theoretische standpunt dat in dit artikel wordt uiteengezet, is niet voortgekomen uit
|
||
een enkele ingeving. Het is ontstaan gedurende een periode van ongeveer twee jaar waarin
|
||
de auteur, onder de werknaam <em>Sy.Digital</em>, zich al vóór het bestaan van het
|
||
Village-platform bezighield met organisatievormen en digitale
|
||
soevereiniteit. Twee documenten in dat corpus verankeren
|
||
het standpunt in gedateerde vorm. Het eerste, <em>Sy.Digital Core Values
|
||
and Principles</em> (STR-VAL-0001, 29 maart 2025), formuleerde een
|
||
enkele samenhangende reeks organisatorische waarden — waaronder soevereiniteit,
|
||
transparantie, gemeenschap en progressieve implementatie —
|
||
samen met een bestuurskader (STR-GOV-0002, 31 maart 2025) dat
|
||
trachtte alle organisatorische activiteiten op die ene reeks af te stemmen.
|
||
Het tweede, <em>Agentic Organizational Structure: A New Paradigm for
|
||
Digital Sovereignty</em> (STO-INN-0002, 22 april 2025), zette de
|
||
volgende stap. Daarin werd betoogd dat <em>“traditionele organisatorische
|
||
hiërarchieën waren ontworpen rond kennisbeheersing als primair
|
||
organisatieprincipe”</em>, dat <em>“wanneer kennis niet langer
|
||
schaars is maar universeel toegankelijk via AI-ondersteuning, het
|
||
fundamentele uitgangspunt van hiërarchische organisatie wegvalt”</em>,
|
||
en werd een structuur met vier kwadranten voorgesteld, georganiseerd rond tijdshorizonten
|
||
en informatiepersistentie in plaats van kennisbeheersing.
|
||
De tiende sectie was getiteld <em>Beyond Bureaucracy</em>.<a href="#fn9" class="footnote-ref" id="fnref9" role="doc-noteref"><sup>9</sup></a></p>
|
||
<p>De samenvatting van de auteur van het onderliggende inzicht, vastgelegd
|
||
een jaar later in een niet-verzonden concept van een subsidieaanvraag in maart 2026, luidt
|
||
volledig: <em>“Het project werd geïnspireerd door het besef dat de
|
||
belangrijkste impact van AI op organisaties op korte termijn zou
|
||
betekenen dat Max Weber niet langer relevant was. De waarde van een
|
||
organisatie kon niet langer berusten op hiërarchieën van kennis en
|
||
vaardigheden.”</em><a href="#fn10" class="footnote-ref" id="fnref10" role="doc-noteref"><sup>10</sup></a> Dit inzicht was hetzelfde
|
||
inzicht dat STO-INN-0002 een jaar eerder had ontwikkeld zonder
|
||
Weber direct te noemen. Dit artikel is het eerste dat het argument
|
||
in Webers eigen bewoordingen uiteenzet en het in een juridisch-academisch kader plaatst.</p>
|
||
<p>Max Webers organisatietheorie, het meest volledig verwoord
|
||
in het postuum gepubliceerde <em>Werk Wirtschaft und Gesellschaft</em>
|
||
(1922), situeerde organisatorische legitimiteit in de rationeel-juridische
|
||
verdeling van expertise: de bureaucratische vorm organiseert gespecialiseerde
|
||
kennis in hiërarchieën van autoriteit waarvan de beslissingen worden
|
||
gelegitimeerd door de expertise die de hiërarchie belichaamt. Bureaucratie is
|
||
efficiënt omdat de top de richting bepaalt, de middelste lagen
|
||
de koers vertalen naar procedures, en de uitvoerende medewerkers
|
||
de procedures uitvoeren onder toezicht. Elk niveau voegt waarde toe omdat elk
|
||
niveau over kennis beschikt die het niveau eronder niet heeft. Kennisasymmetrie
|
||
zorgt voor de coördinatie die hiërarchisch gezag
|
||
functioneel maakt. Een eeuw lang was de Weberiaanse vorm het dominante
|
||
model voor grote organisatorische activiteiten in zowel de overheid, de industrie,
|
||
het onderwijs als de bedrijfsstructuur van het platformtijdperk.</p>
|
||
<p>Grote taalmodellen die zijn getraind op tekst op internetschaal hebben in
|
||
de praktijk de kennisasymmetrie waarop
|
||
de Weberiaanse vorm berust, aanzienlijk tenietgedaan. Een medewerker aan de basis van een
|
||
hiërarchie heeft nu op verzoek toegang tot inhoud op expertniveau op elk
|
||
domein waar de hiërarchie zich ooit omheen organiseerde. De top kan
|
||
strategieën opstellen met de snelheid van een senior medewerker. De tussenlagen,
|
||
waarvan de functie was om richting om te zetten in procedure,
|
||
ontdekken in hoog tempo dat een groot deel van die vertaaltaak nu
|
||
geautomatiseerd kan worden.
|
||
De hiërarchische ordening van kennis en vaardigheden die Weber
|
||
aangewezen heeft als de bron van bureaucratische legitimiteit,
|
||
vervult niet langer de coördinerende rol die zij ooit had.</p>
|
||
<p>Er moet een vervangend mechanisme voor in de plaats komen. Wat traditionele
|
||
organisaties al lang beweren dat in de plaats zou komen — waarden,
|
||
missie, doel, cultuur — heeft historisch gezien gefaald. Uitgesproken
|
||
waarden drijven af onder personeelswisselingen, marktdruk, concurrentie
|
||
en de geleidelijke erosie die optreedt wanneer niemand toezicht houdt
|
||
op de afstand tussen wat de organisatie zegt te zijn en wat
|
||
ze doet. Deze faalwijze is zo bekend in de
|
||
organisatiepraktijk dat ze spreekwoordelijk is geworden: <em>“uiteindelijk werden ze wat
|
||
ze juist wilden vervangen.”</em> Village’s eigen gepubliceerde analyses
|
||
documenteren deze faalwijze onder de kop <em>Mission Drift
|
||
Through Technology Adoption</em><a href="#fn11" class="footnote-ref" id="fnref11" role="doc-noteref"><sup>11</sup></a> en <em>Weerstand bieden tegen
|
||
afwijking naar wereldwijde internetnormen</em>,<a href="#fn12" class="footnote-ref" id="fnref12" role="doc-noteref"><sup>12</sup></a> en komen in beide gevallen tot dezelfde observatie:
|
||
verklaarde waarden eroderen onder technologische en marktdruk
|
||
tenzij er een mechanisme is waarmee ze kunnen blijven bestaan.
|
||
Weber’s theorie biedt dat mechanisme niet; dat hoefde ook niet,
|
||
omdat de kennishierarchie daarvoor zorgde. In de
|
||
post-kennishierarchie-situatie is een vervanging nodig.</p>
|
||
<h3 id="what-values-stickiness-means-and-the-pivot-from-monolithic-to-plural-values">2.2
|
||
Wat 'waardenbestendigheid' betekent, en de verschuiving van monolithische naar
|
||
pluralistische waarden</h3>
|
||
<p>Dit artikel gebruikt <em>de term 'waardenbestendigheid'</em> om de eigenschap aan te duiden
|
||
die een organisatie heeft wanneer haar verklaarde waarden structureel
|
||
bestand zijn tegen afwijkingen. Een organisatie heeft waardenbestendigheid als de
|
||
mechanismen waarmee zij acties coördineert, conflicten oplost en
|
||
deelnemers verantwoordelijk houdt, zelf structureel gebonden zijn aan
|
||
haar verklaarde waarden, zodat afwijken van de verklaarde
|
||
waarden het doorbreken van de structuur zou vereisen in plaats van
|
||
het herinterpreteren van een beleidsdocument. De bewering is niet cultureel — het gaat
|
||
niet om wat de leden van de organisatie geloven — maar structureel:
|
||
om wat de architectuur van de organisatie gemakkelijk, moeilijk en
|
||
onmogelijk maakt.</p>
|
||
<p>Het concept is onomstreden zodra het wordt geformuleerd, en de kracht ervan vloeit voort
|
||
uit de constatering dat de meeste hedendaagse platforms er niet over beschikken.
|
||
Een platform waarvan de waarden bestaan in een marketingdocument, een
|
||
gedragscode of een gepubliceerde missieverklaring – terwijl de code afdwingt
|
||
wat optimaal is voor betrokkenheid, omzet of groei – heeft geen
|
||
waardentrouw. De verkondigde waarden kunnen afwijken zodra ze
|
||
commercieel ongemakkelijk worden, en die afwijking zal niet zichtbaar zijn
|
||
voor de deelnemers totdat de pathologie die het onderzoeksprogramma diagnosticeert
|
||
al aan de gang is.</p>
|
||
<p><strong>De verschuiving van monolithische naar pluralistische waarden.</strong> Het
|
||
eerdere werk van de auteur was gericht op de consistentie van waarden binnen een
|
||
ander conceptueel kader. De hierboven geciteerde Sy.Digital-governancedocumenten
|
||
van maart-april 2025 trachtten één samenhangende
|
||
reeks organisatorische waarden te waarborgen tegen afwijkingen door middel van het mechanisme van
|
||
een <em>waardenafstemmingskader</em> — in wezen een rubriek die
|
||
een uniforme reeks waarden in kaart bracht aan de hand van waarneembare indicatoren in
|
||
de hele organisatorische activiteit, zodat één enkel waardenkader
|
||
in de loop van de tijd stabiel kon worden gehouden. De intuïtie achter dat kader is
|
||
bekend in de laatmoderne organisatiepraktijk en is gebaseerd op een
|
||
diagnose die is ontwikkeld in een omvangrijk corpus van
|
||
wetenschappelijk onderzoek: dat de culturele en institutionele verschuiving van gemeenschappelijke
|
||
naar individualistische waardekaders in de afgelopen twee eeuwen — wat
|
||
Alasdair MacIntyre beschrijft als de fragmentatie van het morele discours
|
||
onder de omstandigheden van de laatmoderne tijd,<a href="#fn13" class="footnote-ref" id="fnref13" role="doc-noteref"><sup>13</sup></a> wat Charles Taylor identificeert
|
||
als atomisme als een culturele toestand in plaats van een natuurlijke,<a href="#fn14" class="footnote-ref" id="fnref14" role="doc-noteref"><sup>14</sup></a> wat Robert Bellah en
|
||
collega's beschrijven als de spanning tussen individualisme en
|
||
gemeenschap in laatmoderne samenlevingen,<a href="#fn15" class="footnote-ref" id="fnref15" role="doc-noteref"><sup>15</sup></a> wat Robert Putnam
|
||
empirisch aantoont als de afname van sociaal kapitaal,<a href="#fn16" class="footnote-ref" id="fnref16" role="doc-noteref"><sup>16</sup></a> wat Michael Sandel beschrijft
|
||
als de procedurele republiek die inhoudelijke gemeenschapsgoederen verdringt,
|
||
17<a href="#fn17" class="footnote-ref" id="fnref17" role="doc-noteref"><sup>17</sup></a> en wat het werk van Thomas Piketty
|
||
over kapitaalconcentratie op de lange termijn suggereert, heeft bijbehorende economische
|
||
gevolgen<a href="#fn18" class="footnote-ref" id="fnref18" role="doc-noteref"><sup>18</sup></a> — heeft geleid tot een situatie waarin
|
||
de rechten en belangen van gemeenschappen, in tegenstelling tot de
|
||
rechten en belangen van de rijkste individuele deelnemers,
|
||
steeds moeilijker te verdedigen zijn geworden via alleen markt- of contractmechanismen
|
||
. De auteur doet geen poging om uitspraak te doen in dat
|
||
substantiële wetenschappelijke debat. Dit artikel behandelt het als achtergrond
|
||
context voor een beperktere observatie: het vroege werk van Sy.Digital
|
||
probeerde op deze situatie te reageren door één <em>enkele</em>
|
||
organisatorische waardenset stabiel te houden tegen afdrijving, alsof het juiste
|
||
antwoord op waarde-erosie een betere afstemming op een unitair
|
||
kader was.</p>
|
||
<p><strong>Het besef halverwege de evolutie.</strong> Het cruciale
|
||
besef dat uiteindelijk het Tractatus-kader hervormde, was
|
||
dat de reactie met één enkel kader zelf een misvatting was. De
|
||
diepere stelling — ontleend aan Isaiah Berlins volwassen uiteenzetting over
|
||
waardenpluralisme, het meest expliciet in zijn lezing uit 1988, <em>The Pursuit of
|
||
the Ideal</em><a href="#fn19" class="footnote-ref" id="fnref19" role="doc-noteref"><sup>19</sup></a> — is dat de pluraliteit van
|
||
echte menselijke waarden geen belemmering vormt voor een coherent waardensysteem
|
||
maar een voorwaarde is voor het menselijk leven als zodanig. Berlins visie, ontwikkeld
|
||
in <em>Four Essays on Liberty</em><a href="#fn20" class="footnote-ref" id="fnref20" role="doc-noteref"><sup>20</sup></a> en bevestigd in het latere
|
||
essay, is dat de zoektocht naar één enkel harmonieus waardensysteem
|
||
zowel een filosofische dwaling is (omdat echte goederen soms
|
||
onvergelijkbaar zijn) als een historisch gevaar (omdat monolithische waardensystemen
|
||
onder druk neigen naar dwang). John Gray’s
|
||
interpretatieve studie van Berlin werkt deze lezing verder uit: dat pluralisme
|
||
voor Berlin geen relativisme is, noch een tweede keus ten opzichte van de
|
||
zoektocht naar een verenigd moreel kader, maar de voorwaarde waaronder
|
||
een werkelijk menselijk leven mogelijk is.<a href="#fn21" class="footnote-ref" id="fnref21" role="doc-noteref"><sup>21</sup></a> Volgens deze visie zijn pluralistische waarden
|
||
geen kenmerk dat moet worden ingepast in een organisatie die is ontworpen voor
|
||
iets anders. Ze vormen de basis van het
|
||
bestaan van de organisatie.</p>
|
||
<p>Het praktische gevolg voor het Tractatus-raamwerk was dat
|
||
de ‘waardevastheid’ niet kon worden bereikt door één enkele
|
||
waardenset stabiel te houden. Het moest worden bereikt door meervoudige waarden
|
||
open te houden — door structureel te voorkomen dat het platform de
|
||
meervoudigheid samenvouwt tot één enkele hiërarchie, hetzij door
|
||
betrokkenheidsoptimalisatie, procedurele homogenisering, of de opgebouwde druk
|
||
van competitieve imitatie. De architecturale taak verschoof van
|
||
<em> “hoe stabiliseren we onze waarden?”</em> naar <em>“hoe houden we
|
||
meervoudige waarden in de loop van de tijd echt meervoudig?”</em> Paragraaf 2.3
|
||
beschrijft het antwoord van het Tractatus-raamwerk op het geherformuleerde
|
||
probleem, en paragraaf 2.4 beschrijft de drielaagse constitutionele
|
||
architectuur waarin het antwoord wordt geïmplementeerd.</p>
|
||
<h3 id="the-tractatus-framework-as-values-stickiness-engineered">2.3
|
||
Het Tractatus-raamwerk als een manier om waarden te verankeren</h3>
|
||
<p>De waardevastheid van Village wordt geïmplementeerd door een constitutionele
|
||
architectuur die het <em>Tractatus-raamwerk</em> wordt genoemd. De naam
|
||
verwijst bewust naar Wittgensteins <em>Tractatus
|
||
Logico-Philosophicus</em> (1921). Het raamwerk is gedocumenteerd
|
||
in de gepubliceerde filosofische materialen van de exploitant,<a href="#fn22" class="footnote-ref" id="fnref22" role="doc-noteref"><sup>22</sup></a><a href="#fn23" class="footnote-ref" id="fnref23" role="doc-noteref"><sup>23</sup></a> en de filosofische
|
||
grondslagen zijn ontleend aan vijf tradities die een eeuw
|
||
en een halfrond van elkaar gescheiden zijn: het onderscheid tussen het zegbare en het onzegbare van
|
||
Wittgenstein, het waardepuralisme van Isaiah Berlin, het
|
||
onderzoek naar polycentrisch bestuur en commons van Elinor Ostrom, het
|
||
werk over patroontaal voor levende systemen van Christopher Alexander, en
|
||
de Maori-kaders voor gegevenssoevereiniteit zoals verwoord door Te Mana
|
||
Raraunga en de Global Indigenous Data Alliance.</p>
|
||
<p><strong>Van Wittgenstein: de epistemische grens.</strong>
|
||
Stelling 7 van de <em>Tractatus Logico-Philosophicus</em> —
|
||
<em> “Waarover men niet kan spreken, daarover moet men zwijgen”</em> — is
|
||
geen advies tot berusting. Het is een epistemische verbintenis: sommige dingen
|
||
kunnen worden gesystematiseerd en andere niet, en het door elkaar halen van beide leidt tot
|
||
onzin. Het Tractatus-raamwerk neemt deze verbintenis
|
||
architectonisch over. Technische optimalisaties, patroonherkenning,
|
||
informatieverzameling, metingen — deze behoren tot het domein van
|
||
het zegbare, en de AI-systemen van het platform mogen
|
||
autonoom handelen binnen dat domein. Waardenhiërarchieën, culturele
|
||
protocollen, rouwverwerking, strategische koersbepaling, het oplossen van
|
||
onvergelijkbare goederen — deze behoren tot het onzegbare, en de
|
||
AI-systemen van het platform mogen hier niet autonoom op handelen.
|
||
De grens wordt niet afgedwongen door beleidsdocumenten, maar door code: een
|
||
BoundaryEnforcer-service classificeert elk type beslissing en blokkeert
|
||
AI zodat deze niet autonoom kan handelen op iets buiten het technische
|
||
domein.<a href="#fn24" class="footnote-ref" id="fnref24" role="doc-noteref"><sup>24</sup></a></p>
|
||
<p><strong>Uit Berlijn: waardenpluralisme als voorwaarde voor het menselijk
|
||
leven.</strong> De centrale stelling van Isaiah Berlin, uitgewerkt in
|
||
<em> Two Concepts of Liberty</em> (1958) en <em>Four Essays on
|
||
Liberty</em> (1969) en het meest expliciet herhaald in <em>The Pursuit
|
||
of the Ideal</em> (1988), is dat echte menselijke waarden pluralistisch zijn,
|
||
soms onvergelijkbaar en vaak met elkaar in conflict, en dat de
|
||
poging om ze terug te brengen tot één enkel harmonieus systeem zowel
|
||
filosofisch onjuist als historisch gevaarlijk is.<a href="#fn25" class="footnote-ref" id="fnref25" role="doc-noteref"><sup>25</sup></a><a href="#fn26" class="footnote-ref" id="fnref26" role="doc-noteref"><sup>26</sup></a> Zoals de auteur
|
||
Berlin begrijpt, en zoals John Gray’s interpretatieve studie deze
|
||
lezing verder uitwerkt,<a href="#fn27" class="footnote-ref" id="fnref27" role="doc-noteref"><sup>27</sup></a> is waardepuralisme geen
|
||
relativisme. Het is geen tweede keus die wordt gemaakt wanneer een
|
||
verenigend kader ongrijpbaar blijkt. Het is de antropologische
|
||
voorwaarde waaronder de keuzes die het menselijk leven herkenbaar
|
||
menselijk maken, überhaupt begrijpelijk worden. Een wezen voor wie
|
||
elke waarde tegen elke andere op één enkele weegschaal zou kunnen worden afgewogen,
|
||
zou geen keuzes maken in de zin waarin mensen die maken; een leven waarin
|
||
zich nooit een echte afweging tussen goederen zou voordoen, zou
|
||
niet herkenbaar een menselijk leven zijn. Meervoudige waarden zijn, volgens deze interpretatie,
|
||
wat mensen menselijk houdt.</p>
|
||
<p>De implicatie voor AI-governance is direct. <em>Geen enkele objectieve
|
||
functie lost conflicten tussen onvergelijkbare waarden op.</em> Elk
|
||
systeem dat beweert te “optimaliseren” over dergelijke waarden heen is niet neutraal —
|
||
het legt een verborgen hiërarchie op, en die verborgen hiërarchie zal
|
||
afdrijven in de richting van wat het gemakkelijkst te meten is. Het
|
||
Tractatus-raamwerk neemt Berlins toewijding over in drie specifieke
|
||
architecturale vormen. Ten eerste erkent het zes onherleidbaar verschillende
|
||
morele kaders — deontologisch, consequentialistisch, deugdethisch, zorgethisch,
|
||
communautaristisch en inheems relationeel — en weigert het
|
||
conflicten daartussen algoritmisch op te lossen, maar legt het in plaats daarvan elk
|
||
conflict voor aan een menselijke besluitvormer, samen met een transparante
|
||
beschrijving van wat elk kader zou aanbevelen en wat elke keuze
|
||
zou opofferen.<a href="#fn28" class="footnote-ref" id="fnref28" role="doc-noteref"><sup>28</sup></a> Ten tweede past het asymmetrische
|
||
bewijslasten toe op waardegeladen veranderingen: een verandering die een
|
||
veiligheidsdrempel aanscherpt, vereist slechts 60% betrouwbaarheid, terwijl een verandering die
|
||
deze versoepelt 85% betrouwbaarheid vereist, op grond van het feit dat de
|
||
gevolgen van fouten niet symmetrisch zijn over waardedimensies heen en
|
||
de kosten van valse negatieven de kosten van valse positieven overstijgen
|
||
wanneer waarden op het spel staan.<a href="#fn29" class="footnote-ref" id="fnref29" role="doc-noteref"><sup>29</sup></a> Ten derde, en het
|
||
belangrijkste voor de in paragraaf 2.2 geschetste interpretatie na de ommezwaai,
|
||
behandelt het het behoud van waardevariatie als een Layer 1-
|
||
invariantie op zich — het platform mag de variatie niet
|
||
op enigerlei wijze samenvoegen tot één enkele hiërarchie, met inbegrip van de indirecte
|
||
middelen van optimalisatie gericht op betrokkenheid, omzet of groeicijfers
|
||
die, na verloop van tijd, de samenvoeging stilzwijgend zouden bewerkstelligen.</p>
|
||
<p><strong>Van Ostrom: polycentrisch bestuur en geneste
|
||
ondernemingen.</strong> Elinor Ostroms Nobelprijswinnende onderzoek
|
||
in <em>Governing the Commons</em> (1990) toonde aan dat
|
||
gemeenschappen gedeelde hulpbronnen effectief beheren door middel van polycentrisch
|
||
bestuur — meerdere onafhankelijke gezagscentra die opereren
|
||
zonder hiërarchische ondergeschiktheid, met duidelijke grenzen,
|
||
regelingen voor collectieve keuzes, toezicht, graduele sancties,
|
||
conflictoplossing en geneste ondernemingen.<a href="#fn30" class="footnote-ref" id="fnref30" role="doc-noteref"><sup>30</sup></a> Het Tractatus-raamwerk
|
||
neemt deze toewijding over door het bestuur van Village te structureren als een <em>
|
||
drielaagse constitutionele architectuur</em> waarin
|
||
universele principes op platformniveau, gemeenschapsgrondwetten op huurdersniveau
|
||
en persoonlijke voorkeuren op ledenniveau elk opereren
|
||
onder duidelijk gedefinieerde bevoegdheden en in elkaar genest zijn zonder
|
||
de lagere lagen te onderwerpen of uit te wissen. Sectie 2.4
|
||
beschrijft de architectuur in detail.</p>
|
||
<p><strong>Van Alexander: structurele integriteit als waarden
|
||
integriteit.</strong> Christopher Alexanders werk over patroontalen
|
||
en architectuurtheorie (<em>A Pattern Language</em>,
|
||
1977; <em>The Nature of Order</em>, 2002–2004) stelt dat levende
|
||
systemen structurele eigenschappen vertonen die voortkomen uit aandacht voor
|
||
hoe delen zich verhouden tot het geheel, en dat deze eigenschappen niet
|
||
bereikt kunnen worden door top-down planning.<a href="#fn31" class="footnote-ref" id="fnref31" role="doc-noteref"><sup>31</sup></a> Vijf van Alexanders principes
|
||
zijn in het Tractatus-raamwerk vastgelegd als benoemde regels: <em>Deep
|
||
Interlock</em> (componenten coördineren via wederzijdse validatie
|
||
in plaats van geïsoleerde goedkeuring), <em>Structure-Preserving
|
||
Transformation</em> (veranderingen behouden de essentiële structuur),
|
||
<em> Gradients Rather Than Boundaries</em> (levende systemen werken op basis van
|
||
intensiteitsgradiënten in plaats van binaire schakelaars), <em>Living
|
||
Process</em> (het raamwerk evolueert vanuit operationele ervaring
|
||
in plaats van vooraf bepaalde specificaties), en
|
||
<em> Not-Separateness</em> (bestuur is ingebed in de architectuur,
|
||
niet achteraf eraan vastgeplakt).<a href="#fn32" class="footnote-ref" id="fnref32" role="doc-noteref"><sup>32</sup></a> De laatste hiervan is
|
||
draagkrachtig voor het argument van de 'values-stickiness'. Aangekoppeld
|
||
bestuur kan onder druk worden omzeild; ingebed bestuur
|
||
kan dat niet, omdat de structuur waarbinnen het platform functioneert
|
||
zelf het bestuur is. Dit is 'values stickiness' geformuleerd als een
|
||
architectonisch principe.</p>
|
||
<p><strong>Uit Te Ao Māori: kaitiakitanga en
|
||
rangatiratanga.</strong> Inheemse kaders voor gegevenssoevereiniteit,
|
||
met name de principes van Te Mana Raraunga en de CARE-principes
|
||
voor inheems gegevensbeheer,<a href="#fn33" class="footnote-ref" id="fnref33" role="doc-noteref"><sup>33</sup></a><a href="#fn34" class="footnote-ref" id="fnref34" role="doc-noteref"><sup>34</sup></a> bieden een volledig overzicht van
|
||
de relatie tussen data, gemeenschap en autoriteit die de
|
||
andere vier tradities op zichzelf niet bieden. Gegevens over een
|
||
gemeenschap behoren toe aan die gemeenschap — niet aan een platform, niet aan een
|
||
onderzoeker, niet aan een overheid. De gemeenschap oefent
|
||
rangatiratanga (zelfbeschikking) uit over haar eigen gegevens; het platform
|
||
oefent kaitiakitanga (voogdij) uit — een fiduciaire verplichting om
|
||
te beschermen, niet om te bezitten.<a href="#fn35" class="footnote-ref" id="fnref35" role="doc-noteref"><sup>35</sup></a> Het Tractatus-
|
||
raamwerk neemt deze toewijding architectonisch over: isolatie van
|
||
tenants, door de gemeenschap gecontroleerd bestuur en soevereine hosting op
|
||
infrastructuur buiten de jurisdictie van de VS zijn geen technische keuzes
|
||
die toevallig aansluiten bij inheemse gegevenssoevereiniteit. Het zijn
|
||
implementaties van rangatiratanga als een ontwerpinvariantie.</p>
|
||
<h3 id="the-three-layer-constitutional-architecture">2.4 De
|
||
drielaagse constitutionele architectuur</h3>
|
||
<p>Het Tractatus-raamwerk wordt bij Village geïmplementeerd via een
|
||
constitutionele architectuur met drie lagen, waarin elke laag is gebonden
|
||
aan de laag erboven en de laag eronder beperkt.<a href="#fn36" class="footnote-ref" id="fnref36" role="doc-noteref"><sup>36</sup></a></p>
|
||
<p><strong>Laag 1 — Universele platformprincipes
|
||
(onveranderlijk).</strong> Bepaalde verplichtingen zijn hard gecodeerd en kunnen
|
||
niet worden overschreven door een tenant, beheerder of gebruiker. Deze omvatten
|
||
isolatie van tenantgegevens, afgedwongen op de laag voor gegevenstoegang; het recht
|
||
van elk lid om op elk moment met zijn gegevens te vertrekken; toestemmingsvereisten
|
||
voor gegevensgebruik; geen opgelegde waardehiërarchie tussen
|
||
gemeenschappen; en het principe van niet-gescheidenheid zelf — governance
|
||
is ingebed in de architectuur, niet toegepast als een filter. Dit zijn geen
|
||
beleidsregels die via een governanceproces kunnen worden gewijzigd. Het
|
||
zijn structurele beperkingen die bepaalde categorieën van overtredingen
|
||
architectonisch onmogelijk maken.</p>
|
||
<p><strong>Laag 2 — Constitutionele principes van de tenant (aanpasbaar
|
||
binnen Laag 1).</strong> Elk Village definieert zijn eigen grondwet
|
||
binnen de grenzen die door Laag 1 zijn vastgesteld: de toon en communicatiestijl,
|
||
de normen voor inhoudsmoderatie, het besluitvormingsmodel
|
||
(consensus, meerderheid, gedelegeerd), de instellingen voor privacy en transparantie
|
||
, zijn culturele protocollen, zijn grenzen voor AI-ondersteuning. Deze
|
||
laag belichaamt het waardepuralisme van Berlijn in de praktijk: verschillende
|
||
gemeenschappen hebben legitiem verschillende waarden, en het platform
|
||
houdt rekening met die diversiteit in plaats van homogeniteit op te leggen. Een
|
||
gezinsdorp en een natuurbeschermingsdorp bedienen verschillende soorten
|
||
gemeenschappen en zijn anders samengesteld omdat hun waarden
|
||
verschillend zijn. Het platform beschouwt dat verschil niet als een fout die
|
||
moet worden opgelost; het beschouwt het als de primaire verdeling van autoriteit
|
||
in het systeem.</p>
|
||
<p><strong>Laag 3 — Persoonlijke voorkeuren van leden
|
||
(individueel).</strong> Individuele leden configureren hun eigen
|
||
voorkeuren binnen de grenzen van de grondwet van hun gemeenschap:
|
||
meldingsfrequentie, taalvoorkeuren, niveaus van AI-ondersteuning,
|
||
standaardinstellingen voor privacy voor hun eigen inhoud. De voorkeuren van laag 3 wijken af van
|
||
de gemeenschapsnormen van laag 2, die weer afwijken van de universele
|
||
principes van laag 1. Laag 3 biedt ook ruimte aan een gedocumenteerd systeem van
|
||
dertien wijsheidstradities (Simone Weil over aandacht, stoïcisme, zorgethiek,
|
||
confucianisme, boeddhisme, Ubuntu, jodendom, islam, Maori en
|
||
andere) die bepalen <em>hoe</em> AI-ondersteuning wordt vormgegeven en
|
||
geleverd, zonder ooit de structurele beschermingsmechanismen van
|
||
laag 1 en 2 te overschrijven.<a href="#fn37" class="footnote-ref" id="fnref37" role="doc-noteref"><sup>37</sup></a></p>
|
||
<p>De architectuur maakt de vasthoudendheid van waarden operationeel. Een
|
||
afwijking veroorzakende druk — een commerciële prikkel om privacy te verminderen,
|
||
een personeelswisseling waarbij een oprichter wordt vervangen door een op betrokkenheid geoptimaliseerde
|
||
opvolger, of een concurrerende imitatie die het platform
|
||
in de richting van Silicon Valley-standaarden duwt — kan zich niet uiten als een beleidswijziging
|
||
die de code ongewijzigd laat. Om af te wijken, moet het platform
|
||
Laag 1 wijzigen, en Laag 1 is hardgecodeerd. Een platform dat wil
|
||
afwijken van zijn toezeggingen heeft drie opties: de code wijzigen, de code
|
||
forken en een ander platform exploiteren, of de beperking accepteren.
|
||
De eerste is publiekelijk zichtbaar; de tweede is een uitweg; de derde is
|
||
het beoogde resultaat. De architectuur maakt afwijken niet
|
||
metafysisch onmogelijk. Het maakt afwijken zichtbaar, kostbaar en
|
||
traceerbaar — wat het maximale is dat een structurele verbintenis kan doen.</p>
|
||
<h3 id="why-this-matters-for-the-research-programme">2.5 Waarom dit
|
||
van belang is voor het onderzoeksprogramma</h3>
|
||
<p>Het Blockx-onderzoeksprogramma diagnosticeert de welzijnspathologie
|
||
die ontstaat wanneer platformmacht wordt uitgeoefend tegen de belangen
|
||
in van ecosysteemdeelnemers die daar geen marktverdediging tegen hebben. Het
|
||
driefunctiemodel is een hulpmiddel om te lokaliseren <em>waar</em> de
|
||
pathologie wordt geproduceerd: bij de poortwachtersfunctie (extractieve
|
||
prijsstelling, lock-in), bij de wetgeverfunctie (eenzijdig
|
||
opstellen van regels zonder inspraak van deelnemers), bij de contractuele-actor
|
||
functie (belangenconflict als zowel partij als regelgever). Li’s
|
||
uitbreiding met distributieve rechtvaardigheid stelt vragen over de resulterende welvaartsverdeling
|
||
en stelt een aanvullende overweging voor
|
||
bij antitrustanalyse.</p>
|
||
<p>Deze paper stelt dat de pathologie die deze analyses identificeren
|
||
het best begrepen kan worden als <em>het voorspelbare gevolg van
|
||
waardendrift in een post-Weberiaanse organisatievorm</em>. De drie
|
||
functies zijn de drie plaatsen waar drift zich manifesteert; de
|
||
distributieve ongelijkheid is het fenomeen dat drift voortbrengt. Het
|
||
onderzoeksprogramma ontwikkelt een analytisch antwoord. Village
|
||
ontwikkelt een architectonisch antwoord. De twee projecten delen
|
||
dezelfde zorg — dat platformmacht moet worden ingeperkt door waarden
|
||
die verder gaan dan marktefficiëntie — en ze ontwikkelen verschillende
|
||
mechanismen voor die beperking. De overlap bevindt zich op het niveau van de waarden,
|
||
niet alleen op het structurele niveau. De structurele toezeggingen die
|
||
in paragraaf 3 (het platform) en 4 (het AI-substraat) worden gedocumenteerd,
|
||
samen met de koppelingen in paragraaf 6 en 7 en de auditcriteria
|
||
in paragraaf 8, vormen niet de stelling van dit artikel. Ze zijn de
|
||
uitvoering van de stelling. De stelling is dat de consistentie van waarden
|
||
als architectuur haalbaar is, dat het Tractatus-raamwerk van Village
|
||
een dergelijke architectuur is, en dat op het niveau van sub-Big-Tech-gemeenschappen de
|
||
architectuur controleerbaar is aan de hand van artefacten uit primaire bronnen, zonder dat het
|
||
platform vertrouwelijke commerciële informatie openbaar hoeft te maken.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-3-village-as-the-case">Paragraaf 3 — Village als
|
||
casus</h2>
|
||
<p>Dit hoofdstuk documenteert de reikwijdte, schaal en
|
||
architecturale toezeggingen van het platform met de specificiteit die een lezer nodig heeft om
|
||
het uitgewerkte voorbeeld te beoordelen. De hier beschreven toezeggingen zijn de
|
||
uitvoering van het Tractatus-raamwerk uit hoofdstuk 2. Elk daarvan is
|
||
verifieerbaar aan de hand van het openbare artefact dat in hoofdstuk 8 wordt aangehaald.</p>
|
||
<h3 id="scale-scope-and-stage">3.1 Schaal, reikwijdte en fase</h3>
|
||
<p>Village richt zich bewust op een publiek buiten de grote techbedrijven. Elke community
|
||
heeft een architectonische limiet van maximaal 200 leden; de startconfiguratie
|
||
is 25 leden en om uit te breiden naar 200 is een expliciet
|
||
extra abonnement vereist. Communities met meer dan 200 leden worden
|
||
aangeraden om een bilaterale federatie aan te gaan met andere Villages in plaats van
|
||
onbeperkt te groeien binnen één enkele tenant.<a href="#fn38" class="footnote-ref" id="fnref38" role="doc-noteref"><sup>38</sup></a> Het artikel doet geen uitspraken over
|
||
de toepasbaarheid van Village op platformschaal die groter is dan de
|
||
limiet van 200 leden per community; het is een uitgewerkt voorbeeld op
|
||
community-schaal, niet op platformschaal in de zin van Big Tech. Het
|
||
plafond van 200 leden is op zichzelf al een verbintenis tot het vasthouden aan waarden: het
|
||
platform kan geen knooppunt voor een groot netwerk worden omdat het
|
||
structureel weigert om een enkele gemeenschap voorbij dat
|
||
plafond te laten groeien, en de door schaalgrootte gedreven druk die grotere
|
||
platforms naar uitbuitende praktijken duwt, is structureel niet beschikbaar
|
||
voor Village.</p>
|
||
<p>Het platform ondersteunt momenteel twaalf producttypes — gemeenschap,
|
||
familie, whānau, bestuur, commissie, lidmaatschap, bedrijf,
|
||
bisschoppelijk, carpool, natuurbehoud, diaspora en clubs — die elk
|
||
de interface-terminologie, standaardbestuursstructuren
|
||
en de nadruk op functies herconfigureren via een terminologiesysteem dat
|
||
op één enkele codebase draait. De implicatie voor een waardenanalyse
|
||
is dat de distributieve toezeggingen van Village worden gedaan op
|
||
het architecturale niveau, niet per product. Een whānau-dorp en een
|
||
natuurbeschermingsdorp worden bediend door dezelfde Layer 1-invarianten, de
|
||
zelfde toezegging voor vaste prijzen en dezelfde constitutionele
|
||
zelfbindende afspraken. Het pluralisme bevindt zich op Layer 2.</p>
|
||
<p>De werkmaatschappij is My Digital Sovereignty Ltd, een
|
||
door één oprichter opgerichte Nieuw-Zeelandse besloten vennootschap. De oprichter is
|
||
74 jaar oud en heeft dit publiekelijk aangemerkt als een structurele zwakte
|
||
die de door het bedrijf geplande Charitable Trust — voorlopig genaamd
|
||
<em> Te Puna Rangatiratanga</em> (The Sovereignty Foundation) —
|
||
beoogt te verhelpen. AI-ondersteuning (Claude, van Anthropic) wordt
|
||
vermeld als onderdeel van de operationele capaciteit van het bedrijf en
|
||
gedocumenteerd op de <em>About-pagina</em> van het bedrijf.</p>
|
||
<h3 id="architectural-commitments">3.2 Architecturale
|
||
toezeggingen</h3>
|
||
<p>Elke hier genoemde toezegging is verifieerbaar aan de hand van het
|
||
aangehaalde openbare artefact. De structurele audittabel in paragraaf 8 formaliseert de
|
||
verificatiemethodologie.</p>
|
||
<p><strong>Architecturale isolatie van tenants.</strong> Elk Village is
|
||
architecturaal geïsoleerd van alle andere Villages. Isolatie wordt
|
||
afgedwongen op de gegevens-toegangslaag door een tenant-filter-plugin die
|
||
automatisch wordt toegepast op elke databasequery. Vragen die meerdere tenants betreffen, worden
|
||
geweigerd als een ontwerpinvariantie en de weigering wordt afgedwongen in het
|
||
codepad, niet alleen in het beleid. Dit is een universeel principe van Laag 1
|
||
en is geen functie die kan worden uitgeschakeld door een beheerder of een
|
||
toekomstige eigenaar zonder een codewijziging die zichtbaar is in de openbare
|
||
repository.</p>
|
||
<p><strong>Vaste prijs per community zonder kosten per gebruiker
|
||
.</strong> Village rekent een vaste prijs per community
|
||
in plaats van per lid, met een oprichtingsprogramma dat een permanente
|
||
korting van 50% biedt aan vroege communities, contractueel vastgelegd
|
||
zodat deze niet wordt verhoogd. Er zijn geen kosten per gebruiker, geen kosten per bericht en
|
||
geen niveaus die worden geblokkeerd bij een ledenaantal onder het ontwerpmaximum. Het
|
||
commerciële belang van het platform ligt daarom in het behoud van leden op
|
||
gemeenschapsniveau, niet in het profiteren van groei binnen het
|
||
ecosysteem. Het wegnemen van de prikkel voor de poortwachterfunctie om te profiteren
|
||
van groei is een toewijding aan waardevastheid die tot uiting komt in de
|
||
prijsarchitectuur.</p>
|
||
<p><strong>Ledenlimiet door ontwerp; federatie voor schaalbaarheid.</strong>
|
||
Gemeenschappen groeien via add-ons tot 200 leden, waarboven uitbreiding
|
||
plaatsvindt via federatie in plaats van monolithische groei. De
|
||
limiet van 200 leden is een bewuste ontwerpkeuze die afwijkt van Big Tech.
|
||
Federatie tussen gemeenschappen is gestructureerd als een bilateraal contract
|
||
tussen de twee gemeenschappen, waarbij het platform de
|
||
infrastructuur levert maar geen tegenpartijpositie inneemt.</p>
|
||
<p><strong>Soevereiniteit van de leverancier.</strong> De runtime-infrastructuur van Village
|
||
valt buiten de jurisdictie van de Verenigde Staten. Productieservers
|
||
draaien op OVH (Frankrijk) voor Europese klanten en Catalyst Cloud
|
||
(Porirua, Nieuw-Zeeland) voor klanten in Oceanië en Azië-Pacific. De
|
||
betalingsprovider is Airwallex (NZ) Limited. De exploitant maakt geen
|
||
gebruik van Stripe, Google Cloud, AWS, Microsoft Azure, Cloudflare of enige
|
||
andere in de VS gevestigde runtime-dienst. De Amerikaanse CLOUD Act breidt
|
||
de jurisdictie van de Amerikaanse autoriteiten uit tot infrastructuur in Amerikaanse handen wereldwijd; door
|
||
te kiezen voor niet-Amerikaanse runtime-diensten plaatst het platform de gegevens die het
|
||
in bezit heeft buiten dat jurisdictiebereik als een structurele kwestie
|
||
in plaats van als een kwestie van juridische argumentatie.</p>
|
||
<p><strong>Constitutionele zelfbinding.</strong> My Digital
|
||
Sovereignty Ltd publiceert een van versies voorzien, meertalige grondwet als
|
||
het belangrijkste zelfbeperkende instrument van het platform.<a href="#fn39" class="footnote-ref" id="fnref39" role="doc-noteref"><sup>39</sup></a> De huidige versie (1.2.0,
|
||
van kracht vanaf 20-11-2025) is gepubliceerd in het Engels, Duits, Frans,
|
||
Nederlands en te reo Māori. De grondwet maakt expliciet wat het
|
||
platform toezegt en wat het weigert te doen — inclusief weigeringen
|
||
rond de verkoop van gegevens, het trainen van modellen op ledeninhoud, het volgen van gedrag
|
||
, propriëtaire lock-in en toegang tot inhoud door platformbeheerders
|
||
. Een samenvatting van de zes kernprincipes van de exploitant is
|
||
ook gepubliceerd op de pagina <em>Waarden</em>,<a href="#fn40" class="footnote-ref" id="fnref40" role="doc-noteref"><sup>40</sup></a> en een korter overzicht van de
|
||
filosofische standpunten onder de vier thema's menselijke keuzevrijheid, gegevens
|
||
soevereiniteit, de gemeenschap voorop en radicale transparantie is gepubliceerd
|
||
op de pagina <em>Filosofie</em>.<a href="#fn41" class="footnote-ref" id="fnref41" role="doc-noteref"><sup>41</sup></a></p>
|
||
<p><strong>Volledige gegevensoverdraagbaarheid en uittredingsrechten.</strong> Leden
|
||
en gemeenschappen kunnen op elk moment vertrekken en hun gegevens meenemen
|
||
in open formaten. De toezegging inzake verwijdering in de grondwet
|
||
bepaalt dat wanneer inhoud wordt verwijderd, deze wordt verwijderd uit
|
||
productiedatabases, back-ups en AI-systemen — en niet wordt gemarkeerd als
|
||
“verwijderd” terwijl deze nog steeds ergens toegankelijk blijft bestaan. Uittreding en
|
||
verwijdering zijn gepubliceerde toezeggingen, ondersteund door code die kan worden ingezien
|
||
in de repository.</p>
|
||
<h3 id="governance-posture-and-planned-commitments">3.3 Bestuursstructuur
|
||
en geplande toezeggingen</h3>
|
||
<p>Drie toezeggingen worden gepubliceerd als <em>intentie</em> in plaats van
|
||
als <em>voltooid feit</em> en worden als zodanig bekendgemaakt.</p>
|
||
<p><strong>Charitable Trust (gepland).</strong> De exploitant heeft
|
||
de naam <em>Te Puna Rangatiratanga</em> gereserveerd en heeft een
|
||
constitutioneel kader opgesteld voor een Nieuw-Zeelandse liefdadigheidsstichting die
|
||
de grondwet, het Tractatus-governancekader en
|
||
opvolgingsprotocollen zou bevatten. De formele oprichting is afhankelijk van de
|
||
rijping van relaties die de stichting echte
|
||
governancediepte zouden geven in plaats van een juridische schil; deze is expliciet nog niet
|
||
opgericht.</p>
|
||
<p><strong>Technische Adviesraad (gepland).</strong> De exploitant
|
||
heeft het mandaat gepubliceerd voor een onafhankelijke Technische Adviesraad
|
||
met de toezegging dat ten minste 50% van de zetels zal worden gereserveerd
|
||
voor vertegenwoordiging van inheemse volkeren of het Zuiden. De Raad is in
|
||
oprichting; er zijn nog geen leden publiekelijk genoemd, en het
|
||
gepubliceerde standpunt van de exploitant is dat de Raad pas zal worden aangekondigd wanneer deze
|
||
voldoende diepgang heeft om geloofwaardig te zijn.</p>
|
||
<p><strong>Stem in het gemeenschapsbestuur (gepland).</strong> Mechanismen
|
||
waarmee Village-abonnees inspraak krijgen in het platformbestuur,
|
||
gewogen naar cumulatieve abonnementsbijdrage, zijn gepubliceerd als een
|
||
concept in ontwikkeling en expliciet nog niet geïmplementeerd. Het
|
||
huidige publieke standpunt van de exploitant is dat dit mechanisme
|
||
waarschijnlijk eerder in samenwerking met Maori-bestuursonderzoekers
|
||
zal worden ontwikkeld dan in isolatie.</p>
|
||
<p>Openbaarmaking van de planningsstatus is op zich al een
|
||
stap in de richting van waardevastheid: elke geplande toezegging, indien gerealiseerd, pakt
|
||
een Layer 1-probleem aan dat de architectuur alleen nog niet kan oplossen.
|
||
Lezers worden uitgenodigd om Village te beoordelen op zowel de gerealiseerde
|
||
architectuur als de openhartigheid van de geplande uitbreidingen.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-4-the-ai-substrate-village-ai-as-a-situated-language-layer">Sectie
|
||
4 — Het AI-substraat: Village AI als een gesitueerde taallaag</h2>
|
||
<h3 id="why-the-ai-substrate-matters-for-the-thesis">4.1 Waarom het AI-substraat
|
||
van belang is voor de thesis</h3>
|
||
<p>De structurele toezeggingen die in paragraaf 3 zijn gedocumenteerd, beschrijven de <em>
|
||
platformkant</em> van Village. Een lezer zou zich terecht kunnen afvragen
|
||
of het betoog daar ophoudt. Dat is niet het geval, en dat kan ook niet, om een
|
||
reden die specifiek is voor het huidige moment: het platform wordt beheerd
|
||
via kunstmatige-intelligentiesystemen, en die systemen zijn
|
||
zelf een implementatielaag waarop waarden kunnen afdwalen of
|
||
vastgehouden kunnen worden. Een platform waarvan de constitutionele architectuur de menselijke
|
||
beheerders aan banden legt, maar het AI-substraat onbeperkt laat, zou een
|
||
platform zijn waarvan de waarden op zijn best gedeeltelijk standhouden. De vraag
|
||
waarvoor het onderzoeksprogramma analytische instrumenten ontwikkelt — of
|
||
platformmacht wordt uitgeoefend ten koste van het welzijn van structureel
|
||
afhankelijke deelnemers — is in toenemende mate een vraag over de <em>AI
|
||
die de interactie van het platform met zijn deelnemers bemiddelt</em>,
|
||
en niet alleen over de bedrijfslogica die in traditionele code is geschreven.</p>
|
||
<p>Dit hoofdstuk documenteert wat Village heeft gedaan op het gebied van het AI-substraat.
|
||
Het is grotendeels ontleend aan artikel 5 van de door de exploitant gepubliceerde
|
||
serie <em>AI Governance for Communities</em>, <em>Village AI as a
|
||
Situated Language Layer</em> (april 2026),<a href="#fn42" class="footnote-ref" id="fnref42" role="doc-noteref"><sup>42</sup></a> waarin de ontwerpprincipes,
|
||
architectuur, het bestuurskader, de trainingsmethodologie
|
||
en de beveiligingshouding van de AI-component van het
|
||
platform worden uiteengezet. Het doel van dit hoofdstuk is niet om artikel 5
|
||
volledig te reproduceren, maar om het te situeren binnen het argument van
|
||
hoofdstuk 2 over de 'values-stickiness' en om expliciet te maken wat een lezer van het onderzoeksprogramma
|
||
hieruit moet opmaken.</p>
|
||
<h3 id="what-a-situated-language-layer-is">4.2 Wat een Situated
|
||
Language Layer is</h3>
|
||
<p>Artikel 5 introduceert de term <em>Situated Language Layer</em>
|
||
(SLL) om een klein, lokaal getraind taalmodel aan te duiden dat draait op
|
||
door de gemeenschap beheerde infrastructuur. Het artikel is specifiek over
|
||
de woordkeuze: <em>“in de filosofie verwijst situated knowledge naar
|
||
inzicht dat voortkomt uit een bepaalde context, gevormd door
|
||
specifieke relaties, geschiedenissen en waarden. Een Situated Language
|
||
Layer is AI die weet waar ze zich bevindt, wie ze dient en wat ze
|
||
niet mag doen — omdat de gemeenschap die haar heeft getraind die
|
||
beslissingen expliciet heeft genomen.”</em><a href="#fn43" class="footnote-ref" id="fnref43" role="doc-noteref"><sup>43</sup></a> De kwalificatie
|
||
<em> klein</em> is eveneens bewust gekozen: <em>“een model dat klein genoeg is om
|
||
op bescheiden hardware te draaien, is een model dat de gemeenschap daadwerkelijk
|
||
kan beheersen. Een model dat is getraind op basis van gemeenschapsinhoud, met
|
||
toestemming van de gemeenschap en onder gemeenschapsbestuur, is een model waarvan de
|
||
gemeenschap het gedrag kan inspecteren, aanpassen en ter verantwoording roepen.”</em></p>
|
||
<p>De architectuur wordt in artikel 5 beschreven op bestuursniveau
|
||
in plaats van op technisch niveau. De relevante elementen voor dit
|
||
artikel zijn vijf.</p>
|
||
<p><strong>Open-weight basismodel.</strong> De Village AI
|
||
begint met een open-weight basis — momenteel de
|
||
Qwen2-familie met 14 miljard parameters van Alibaba, geselecteerd na
|
||
evaluatie op grond van het feit dat de modelgewichten kunnen worden gecontroleerd door
|
||
auditors, dat het model draait op hardware die eigendom is van de gemeenschap zonder
|
||
afhankelijkheid van één enkele leverancier, en dat het model kan worden
|
||
gefinetuned zonder toestemming of medeweten van de ontwikkelaar. Artikel
|
||
5 documenteert dat de keuze van het basismodel in de praktijk al
|
||
eenmaal is herzien: Village gebruikte aanvankelijk de Llama-familie van Meta
|
||
voordat het overstapte naar Qwen2 op basis van superieure meertalige
|
||
prestaties, met name voor te reo Māori en de Europese
|
||
talen die het platform ondersteunt. De keuze van de basis is op zichzelf
|
||
een bestuursbeslissing, en de beheerder behandelt het ook als zodanig.</p>
|
||
<p><strong>Parameter-efficiënte adapters voor fijnafstemming.</strong> Bovenop
|
||
de open-weight basis voegt Village dunne adapterlagen toe
|
||
die zijn geproduceerd door middel van parameter-efficiënte fijnafstemming. Elke adapter
|
||
codeert gemeenschapswaarden, bestuursgrenzen en domeinkennis
|
||
die specifiek zijn voor het type gemeenschap. Artikel 5 noemt drie
|
||
bestuursvoordelen van deze aanpak: adapters zijn aanzienlijk
|
||
goedkoper te trainen dan volledige modellen, waardoor AI onder gemeenschapsbeheer
|
||
economisch haalbaar maakt op gemeenschapsschaal; adapters kunnen worden bijgewerkt wanneer
|
||
gemeenschapswaarden evolueren zonder dat er opnieuw vanaf nul hoeft te worden getraind; en
|
||
adapters kunnen onmiddellijk worden teruggedraaid als een trainingsrun
|
||
ongewenst gedrag oplevert. Omkeerbaarheid is op zichzelf een eigenschap van waardenbestendigheid
|
||
: een platform waarvan de AI niet kan worden teruggedraaid, heeft een AI die
|
||
sneller zal afdwalen dan de bestuursprocessen kunnen corrigeren.</p>
|
||
<p><strong>Specialisatie per producttype.</strong> Village maakt
|
||
geen gebruik van één enkel AI-model voor alle gebruikers. Artikel 5 vermeldt
|
||
dat het platform per producttype gespecialiseerde modellen inzet, die elk
|
||
zijn afgestemd op de specifieke woordenschat, bestuursstructuren en
|
||
culturele context van het betreffende gemeenschapstype. Op het moment dat artikel 5 werd gepubliceerd, waren er negen specialisaties
|
||
in productie: whānau, episcopaal,
|
||
gemeenschap, familie, bedrijf, en vier verdere specialisaties
|
||
die alleen worden geactiveerd wanneer de eerste echte tenant van dat type bestaat
|
||
(natuurbehoud, diaspora, clubs, alumni). Een 14B-communitymodel
|
||
dient als fallback voor elk producttype zonder eigen
|
||
specialisatie, en de routing wordt afgehandeld door een InferenceRouter die
|
||
het juiste model selecteert op basis van het producttype van de aanvragende tenant
|
||
. Artikel 5 stelt expliciet dat dit een governanceontwerp is, en niet
|
||
alleen een prestatieoptimalisatie: <em>“elke gemeenschap krijgt het
|
||
model getraind op inhoud die het meest lijkt op die van haarzelf, niet een
|
||
algemene assistent die voor iedereen geschikt is.”</em></p>
|
||
<p><strong>Gegevenssoevereiniteit als architecturale beperking.</strong>
|
||
Community-inhoud blijft op de infrastructuur van de community. Trainingsgegevens
|
||
worden ontleend aan de eigen inhoud van de community, opgeslagen op haar eigen
|
||
infrastructuur. Er worden geen query's, antwoorden of gebruiksgegevens verzonden
|
||
naar externe systemen. Artikel 5 behandelt dit niet als een beleid dat
|
||
via een instellingenmenu kan worden gewijzigd, maar als een architecturale
|
||
beperking: <em>“de community kan deze beweringen verifiëren omdat het
|
||
gehele systeem controleerbaar is.”</em></p>
|
||
<p><strong>Graceful degradation.</strong> De routeringsinfrastructuur
|
||
ondersteunt een terugval van het primaire GPU-eindpunt naar een door de CPU bediend
|
||
model met verminderde kwaliteit in plaats van stil te falen, en de
|
||
gemeenschap wordt op de hoogte gebracht wanneer dit gebeurt. Transparantie over beperkingen van de capaciteit
|
||
is op zichzelf een governanceverplichting in het kader van artikel 5.
|
||
4.3</p>
|
||
<h3 id="the-ai-substrate-subjected-to-the-tractatus-framework">4.3
|
||
Het AI-substraat onderworpen aan het Tractatus-raamwerk</h3>
|
||
<p>De structurele verplichtingen in paragraaf 2.3 en paragraaf 2.4 zijn
|
||
net zo zeker van toepassing op het AI-substraat als op de platformlogica.
|
||
Deze subparagraaf maakt de overeenkomsten expliciet.</p>
|
||
<p><strong>Layer 1 harde rode lijnen worden afgedwongen in de AI
|
||
zelf.</strong> Artikel 5 somt vier harde rode lijnen op die
|
||
zijn ingebed als architecturale beperkingen in plaats van als richtlijnen die
|
||
kunnen worden genegeerd: de AI mag geen beslissingen nemen voor mensen; de
|
||
AI mag geen gedragsprofielen van leden opstellen; de AI mag niet
|
||
optimaliseren voor betrokkenheid; en de AI mag de inhoud van het ene lid
|
||
niet zonder toestemming aan een ander lid bekendmaken. Elk van deze komt overeen met een
|
||
Tractatus-laag 1-invariantie die is gedocumenteerd in paragraaf 2.4 van dit artikel.
|
||
De eerste komt overeen met de Wittgensteiniaanse grens tussen het
|
||
zegbare en het onzegbare (paragraaf 2.3) — waarden en waardegeladen beslissingen zijn
|
||
onzegbaar in de zin van de Tractatus en kunnen daarom niet worden gedelegeerd
|
||
aan machines. De tweede en vierde komen overeen met de
|
||
invarianten voor huurdersisolatie en geen surveillance tussen huurders, die
|
||
ook worden afgedwongen in de gegevens-toegangslaag van het platform. De derde
|
||
komt overeen met de weigering van de operator om een betrokkenheids-
|
||
doelfunctie toe te passen, wat een direct gevolg is van Berlins
|
||
waardenpluralisme — zoals beschreven in paragraaf 2.3 legt een systeem dat optimaliseert over
|
||
onvergelijkbare waarden heen een verborgen hiërarchie op, en Village’s
|
||
weigering om te optimaliseren voor betrokkenheid is de AI-laaguitdrukking van
|
||
die weigering.</p>
|
||
<p><strong>Guardian Agents verifiëren AI-output in een ander epistemisch
|
||
domein dan dat van de generatie.</strong> Dit is het directe operationele
|
||
gevolg van Wittgensteins onderscheid tussen het zegbare en het onzegbare, zoals
|
||
beschreven in paragraaf 2.3. De Guardian Agents gedocumenteerd in
|
||
<em> Guardian Agents and the Philosophy of AI Accountability</em><a href="#fn44" class="footnote-ref" id="fnref44" role="doc-noteref"><sup>44</sup></a> verifiëren de AI-output met behulp van
|
||
inbeddingsgelijkenis, niet met aanvullende generatieve inferentie.
|
||
Meting, geen classificatie. De architectuur is zodanig dat de
|
||
AI-component die reacties genereert, opereert in een domein dat
|
||
noodzakelijkerwijs het onzegbare raakt, terwijl de component die
|
||
die reacties verifieert, volledig in het zegbare opereert. De verifieerder is
|
||
geen andere spreker — het is een meetinstrument. Dit is waarden
|
||
stickiness op de inferentielayer.</p>
|
||
<p><strong>Adapters per gemeenschap zijn de Layer 2-uitvoering op het
|
||
AI-substraat.</strong> Net zoals elk dorp zijn eigen Layer 2-
|
||
gemeenschapsgrondwet definieert binnen de universele grenzen van Layer 1 zoals beschreven
|
||
in paragraaf 2.4, heeft elk dorp zijn eigen adapter die de
|
||
waarden, culturele protocollen en bestuursgrenzen van de gemeenschap
|
||
in het AI-gedrag codeert. Specialisatie per producttype is pluralisme
|
||
geoperationaliseerd op het AI-substraat: de AI van een familiedorp is geen
|
||
beleidslaag bovenop een one-size-fits-all-model, het is een
|
||
anders getraind model waarvan de beslissingen tijdens de training de
|
||
waarden van het familiedorp weerspiegelen. Dit is het antwoord van de AI-laag op het punt van Berlin
|
||
in paragraaf 2.3 dat geen enkele doelstelling waardeconflicten
|
||
tussen onvergelijkbare waarden oplost: Village draait niet één AI
|
||
met een waardenhiërarchie, maar meerdere AI’s die zijn getraind op verschillende
|
||
waardensets.</p>
|
||
<p><strong>Tegen-training tegen vooringenomenheid op internet-schaal is
|
||
waardevastheid toegepast op het trainingsproces zelf.</strong> Artikel
|
||
5 stelt expliciet dat basismodellen impliciete aannames bevatten die
|
||
de demografie van de meest productieve bijdragers op het internet weerspiegelen, en
|
||
dat deze aannames in conflict kunnen komen met gemeenschapswaarden. De
|
||
reactie van de exploitant, zoals beschreven in artikel 5, is expliciete
|
||
tegen-training in plaats van censuur: waar het basismodel
|
||
efficiëntie als onvoorwaardelijk wenselijk beschouwt, kan fine-tuning de
|
||
standaard verschuiven zodat grondigheid hoger wordt gewaardeerd in de
|
||
context van de gemeenschap; waar het basismodel directe communicatie als de
|
||
voorkeursvorm beschouwt, kan fine-tuning de standaard verschuiven zodat
|
||
indirecte benaderingen worden geïnterpreteerd als respect in plaats van als ontwijking.
|
||
Artikel 5 kadert de onderliggende toewijding als het waarborgen dat de AI
|
||
de waarden van de gemeenschap weerspiegelt in plaats van de waarden van het internet,
|
||
die het beschrijft als de waarden van geen enkele specifieke gemeenschap.<a href="#fn45" class="footnote-ref" id="fnref45" role="doc-noteref"><sup>45</sup></a> De keuze waartegen
|
||
tegen-getraind moet worden, is op zichzelf al een bestuursbeslissing, gedocumenteerd
|
||
en gecontroleerd via de processen van de gemeenschap in plaats van gedelegeerd
|
||
aan de ontwikkelaars van het model.</p>
|
||
<p><strong>Toestemming is opt-in, gedetailleerd, herroepbaar en
|
||
geïnformeerd.</strong> Artikel 5 beschrijft het toestemmingsregime voor AI-training
|
||
op ledeninhoud in precies deze vier termen: opt-in
|
||
(standaard is uitsluiting), gedetailleerd (leden kunnen toestemming geven voor sommige toepassingen
|
||
maar niet voor andere), herroepbaar (intrekking leidt tot hertraining zonder
|
||
die inhoud), geïnformeerd (duidelijke niet-technische uitleg over wat
|
||
training inhoudt). Elk daarvan is een eigenschap die de waarden
|
||
op het niveau van de ledenrelatie versterkt: het platform kan niet afglijden naar het veronderstellen van
|
||
toestemming die het niet heeft, omdat de code expliciete
|
||
toestemmingsvlaggen per doel vereist voordat een trainingsrun de
|
||
inhoud opneemt. De drie klassen van toestemming voor AI-doeleinden die momenteel zijn gedocumenteerd
|
||
in het toestemmingsmodel van de exploitant zijn <code>ai_triage_memory</code>,
|
||
<code> ai_ocr_memory</code> en
|
||
<code> ai_summarization_memory</code>, waaraan een lid elk afzonderlijk
|
||
toestemming kan geven of weigeren.</p>
|
||
<h3 id="the-rate-of-ai-capability-change-as-empirical-context">4.4
|
||
De snelheid waarmee AI-capaciteiten veranderen als empirische context</h3>
|
||
<p>Artikel 5 bevat een paragraaf over beveiliging in wat het <em>een
|
||
post-Mythos-wereld</em> noemt. De verwijzing betreft de onthulling door Anthropic in april 2026
|
||
van een model dat het bedrijf besloot niet openbaar te maken omdat het, volgens
|
||
de onthulling, op grote schaal softwarezwakheden kan ontdekken in
|
||
alle grote besturingssystemen en webbrowsers en daartegen werkende
|
||
inbraakcode kan produceren. De mogelijkheden werden via een
|
||
gecontroleerd vrijgaveprogramma (Project Glasswing) aangeboden aan ongeveer
|
||
veertig grote technologiebedrijven, zodat zij hun
|
||
eigen zwakke plekken konden opsporen en verhelpen voordat vergelijkbare mogelijkheden zich zouden verspreiden.
|
||
Artikel 5 haalt deze feiten aan en trekt daaruit een directe praktische
|
||
conclusie: het vermogen om verborgen softwarezwakheden te identificeren en te
|
||
benutten — voorheen voorbehouden aan cyberprogramma's van
|
||
natiestaten — zal binnen een jaar of twee binnen het bereik liggen van iedereen met
|
||
toegang tot een voldoende krachtig model. De toetredingsdrempel daalt
|
||
van miljoenen dollars en jarenlange expertise naar één enkele
|
||
modelprompt.<a href="#fn46" class="footnote-ref" id="fnref46" role="doc-noteref"><sup>46</sup></a></p>
|
||
<p>Het doel van het aanhalen hiervan in dit artikel is niet om
|
||
een opiniestuk te schrijven over de snelheid waarmee de redeneercapaciteit van AI verandert,
|
||
noch om een specifieke uitkomst te voorspellen. Het punt is beperkter: <em>het
|
||
empirische feit dat AI-capaciteiten snel veranderen, zoals gedocumenteerd in
|
||
de primaire bronnen die Artikel 5 aanhaalt, maakt deel uit van de context waarin
|
||
het analytische werk van het onderzoeksprogramma wordt
|
||
uitgevoerd.</em> Een onderzoeksprogramma dat juridische en analytische
|
||
instrumenten voor platformmacht ontwikkelt, doet dit terwijl het substraat
|
||
waarmee platformmacht wordt uitgeoefend — de AI die bemiddelt tussen het
|
||
platform en zijn deelnemers — zelf een bewegend doelwit is. Dat feit
|
||
beantwoordt geen enkele theoretische vraag, maar stelt wel vast dat
|
||
de structurele vraag — <em>wie beperkt de AI, hoe, en
|
||
via welk mechanisme?</em> — een actuele vraag is in plaats van een
|
||
toekomstige. Het standpunt van de exploitant, gedocumenteerd in de reeks AI Governance
|
||
for Communities, is dat architecturale antwoorden op deze
|
||
vraag schaars zijn en dat het vasthouden van waarden op het AI-
|
||
substraat een van de weinige benaderingen is die kan worden geïmplementeerd door een
|
||
platform op gemeenschapsschaal zonder te wachten tot regelgeving of generieke
|
||
veiligheidstools hun achterstand hebben ingehaald.</p>
|
||
<p>Artikel 5 documenteert ook de specifieke reactie van de operator op het gebied van beveiligingshouding
|
||
op de post-Mythos-context: afhankelijkheidsaudits, een beleid met een patchcyclus van 48 uur,
|
||
AIDE-bestandsintegriteitsmonitoring op beide
|
||
productieservers, versleuteling in rust met AES-256-CBC, en de
|
||
aanhoudende afwezigheid van afhankelijkheden van Amerikaanse clouds — waarvan het artikel
|
||
betoogt dat <em>dit fungeert als een beveiligingshouding naast een
|
||
soevereiniteitshouding</em>, op grond <em>van</em> de redenering dat <em>“een klein,
|
||
goed verdedigd doelwit zich niet in de explosieradius bevindt van de
|
||
massale exploitatiescenario’s die Mythos-klasse capaciteiten
|
||
mogelijk maken.”</em><a href="#fn47" class="footnote-ref" id="fnref47" role="doc-noteref"><sup>47</sup></a> Dit zijn concrete operationele
|
||
maatregelen die in openbare documenten zijn vastgelegd, geen speculatieve
|
||
standpunten.</p>
|
||
<h3 id="relevance-to-the-research-programme">4.5 Relevantie voor het
|
||
onderzoeksprogramma</h3>
|
||
<p>Het onderzoeksprogramma analyseert platformmacht. Het AI-substraat van een platform
|
||
wordt in toenemende mate het mechanisme waarmee platformmacht
|
||
wordt uitgeoefend over deelnemers aan het ecosysteem — de bemiddelingslaag
|
||
tussen de regels van het platform en de ervaring die deelnemers daarmee
|
||
hebben. De vraag <em>“hoe wordt de AI van dit platform beperkt?”</em>
|
||
wordt daarom onderdeel van <em>“hoe wordt de macht van dit platform
|
||
beperkt?”</em>, en een paper die de structurele
|
||
toezeggingen van Village in kaart bracht op het driefunctiemodel terwijl het AI-
|
||
substraat ononderzocht bleef, zou slechts de helft van het uitgewerkte
|
||
voorbeeld in kaart brengen.</p>
|
||
<p>De SLL-benadering van Village toont één architectonisch antwoord op
|
||
de vraag: de AI is gebonden aan dezelfde constitutionele
|
||
architectuur waaraan het platform gebonden is. De harde rode lijnen van de AI zijn
|
||
invarianten van Laag 1. Het gedrag van de AI per gemeenschap is een constitutionele
|
||
uitvoering van Laag 2. De verificatie van de AI opereert in een
|
||
ander epistemisch domein dan de generatie ervan, waardoor
|
||
de grens van Wittgenstein in stand houdt. De training van de AI is onderworpen aan de
|
||
toestemming en bestuursprocessen van de gemeenschap. De neigingen van de AI
|
||
worden actief getraind om afwijkingen op internet-schaal tegen te gaan. En het
|
||
gehele substraat draait op door de gemeenschap gecontroleerde infrastructuur die
|
||
inspecteerbaar, aanpasbaar en, indien nodig, omkeerbaar is.</p>
|
||
<p>Voor het onderzoeksprogramma is dit om een
|
||
specifieke reden de aandacht waard: het is een bestaansbewijs dat het AI-substraat kan
|
||
worden onderworpen aan dezelfde 'values-stickiness'-architectuur als het
|
||
platform, zonder te wachten tot externe regelgeving of generieke veiligheidstools
|
||
hun achterstand hebben ingehaald. Het geeft geen antwoord op de vraag of die
|
||
architectuur voldoende is. Het stelt wel vast dat de vraag
|
||
niet voorbarig is. Net als bij elke andere bewering in het artikel is de
|
||
bijdrage van de auteur eerder documentair dan theoretisch — het
|
||
onderzoeksprogramma wordt uitgenodigd om de gedocumenteerde aanpak op zijn eigen voorwaarden te beoordelen, te bekritiseren, uit te breiden of te verwerpen.
|
||
Sectie</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-5-māori-grounded-principles-inside-the-tractatus-pluralism-layer">Sectie
|
||
5 — Op de Maori gebaseerde principes binnen de Tractatus-pluralismelaag
|
||
Opmerking</h2>
|
||
<p>Het streven naar pluralisme binnen het Tractatus-raamwerk (uit Berlin,
|
||
uitgevoerd in de drieledige architectuur van paragraaf 2.4) is
|
||
geen louter decoratieve toevoeging aan een westers raamwerk. Het is een
|
||
wezenlijke toewijding dat een van de pluralistische waardesystemen die het
|
||
platform ondersteunt, een op de Māori-cultuur gebaseerd raamwerk is dat al actief in gebruik is.
|
||
In dit hoofdstuk worden de op de Maori-cultuur gebaseerde principes genoemd en wordt getoond hoe elk
|
||
principe bij Village wordt geïmplementeerd als een eersteklas verbintenis in plaats van
|
||
als een functie.</p>
|
||
<p><strong>Rangatiratanga</strong> — gezag en
|
||
zelfbeschikking over het eigen domein — is het organiserende
|
||
principe van de isolatie van tenants in Laag 1. De gegevens van een gemeenschap blijven
|
||
onder het gezag van die gemeenschap. Het platform oefent
|
||
kaitiakitanga (voogdij) uit, geen eigendom. Rangatiratanga komt
|
||
in de architecturale audit van het artikel voor als een eersteklas ontwerp
|
||
invariantie, niet als een label dat wordt toegepast op een reeds bestaande technische
|
||
beslissing.<a href="#fn48" class="footnote-ref" id="fnref48" role="doc-noteref"><sup>48</sup></a></p>
|
||
<p><strong>Whakapapa</strong> — relationele kennis die
|
||
mensen met elkaar, met hun voorouders en met hun land verbindt — wordt
|
||
geoperationaliseerd als het mentor-erkenningmodel in de ondersteunende
|
||
dienstenarchitectuur van Village. De mana (status, autoriteit,
|
||
erkenning) van een mentor is zichtbaar via de afstamming van dorpen die zij
|
||
hebben helpen oprichten, niet via gamification-badges of kwantitatieve
|
||
statistieken. De gepubliceerde toezegging van de exploitant is dat erkenning wordt
|
||
toegekend via whakapapa, niet via statistieken.<a href="#fn49" class="footnote-ref" id="fnref49" role="doc-noteref"><sup>49</sup></a></p>
|
||
<p><strong>Whanaungatanga</strong> — verwantschap door een gedeeld doel
|
||
— is de relationele basis van het federatiemodel. Federatie
|
||
tussen dorpen is gestructureerd als een bilaterale overeenkomst tussen
|
||
gemeenschappen die ervoor hebben gekozen een relatie aan te gaan, niet als markt
|
||
clearing op een door het platform beheerde marktplaats. Het platform
|
||
mengt zich bewust niet als transactiepartner
|
||
in de relaties die het mogelijk maakt.</p>
|
||
<p><strong>Kaitiakitanga</strong> — voogdij en rentmeesterschap —
|
||
is het ethische kader dat de exploitant gebruikt om de relatie van de oprichter
|
||
met het platform tijdens de pre-Trust-periode te beschrijven. De
|
||
oprichter is de huidige kaitiaki van het platform, met de gepubliceerde
|
||
intentie dat het rentmeesterschap zal overgaan naar de geplande Charitable
|
||
Trust wanneer de Trust voldoende bestuurlijke diepgang heeft om geloofwaardig
|
||
te zijn in plaats van symbolisch.</p>
|
||
<p><strong>Koha</strong> — op giften gebaseerde wederkerigheid — is het
|
||
door de exploitant gepubliceerde toegangsmodel voor inheemse gemeenschappen buiten
|
||
Aotearoa in de latere fasen van zijn routekaart, en weerspiegelt een waardengerichte
|
||
toezegging dat toegang tot de belangrijkste diensten van het platform
|
||
zal worden losgekoppeld van het vermogen om tegen markttarief te betalen en opnieuw gekoppeld
|
||
aan relationele bijdrage.<a href="#fn50" class="footnote-ref" id="fnref50" role="doc-noteref"><sup>50</sup></a></p>
|
||
<p>Ze zijn geen versiering op een westers raamwerk; ze vormen een
|
||
niet-westers distributief raamwerk waarin welvaart vloeit op basis
|
||
relationele verplichtingen in plaats van marktclearing, en waarin
|
||
erkenning wordt toegekend op basis van afstamming in plaats van meetbare criteria. Op
|
||
het niveau van gemeenschappen buiten de Big Tech-sector maakt een op de Māori gebaseerd kader van dit
|
||
soort veel van de distributieve doelstellingen operationeel waarvoor het
|
||
juridisch-academische onderzoeksprogramma analytische
|
||
instrumenten heeft ontwikkeld, via mechanismen die structureel zijn ingebed in de
|
||
constitutionele architectuur van Laag 2 van het platform.</p>
|
||
<p>De auteur heeft op dit gebied geen autoriteit verworven en pretendeert geen
|
||
culturele expertise te hebben. Het doel van deze paragraaf is om
|
||
het kader begrijpelijk te maken voor een juridisch-academische lezer, om de
|
||
academische uiteenzettingen te citeren die wel autoriteit op dit gebied hebben, en
|
||
om de gepubliceerde toezeggingen van het platform te noemen, zodat een lezer met
|
||
relevante expertise deze kan beoordelen.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-6-the-three-function-model-as-three-places-drift-happens">Paragraaf
|
||
6 — Het driefunctiemodel als drie plaatsen waar verschuivingen plaatsvinden</h2>
|
||
<p>Het driefunctiemodel onderscheidt de rol van het platform als
|
||
poortwachter (die de toegang tot het ecosysteem controleert), wetgever
|
||
(die de regels voor relaties binnen het ecosysteem opstelt) en
|
||
contractuele actor (die deelneemt aan transacties volgens die
|
||
regels).<a href="#fn51" class="footnote-ref" id="fnref51" role="doc-noteref"><sup>51</sup></a> Deze paper stelt dat elk
|
||
van de drie functies een plek is waar <em>waardenverschuiving</em>
|
||
de ecosysteem-machtpathologie veroorzaakt die het onderzoeksprogramma
|
||
diagnosticeert. De structurele toezeggingen van Village zijn een uiting van een
|
||
reactie van waardenvastheid op elk van de drie verschuivingslocaties.</p>
|
||
<h3 id="gatekeeper-function-drift-toward-extractive-access">5.1
|
||
Poortwachtersfunctie — verschuiving naar extractieve toegang</h3>
|
||
<p>Een platform dat als poortwachter fungeert, heeft de sleutels tot toegang in handen: tot
|
||
lidmaatschap, tot functionaliteit, tot uittreding, tot gegevens. De zorg van het
|
||
onderzoeksprogramma is dat platforms kunnen afglijden naar extractieve
|
||
poortwachtersfuncties — lock-in, overstapkosten, barrières voor uittreding,
|
||
differentiële behandeling van structureel afhankelijke deelnemers. Deze
|
||
afglijding is doorgaans niet het gevolg van een expliciete beslissing; het
|
||
is het geaccumuleerde gewicht van kleine beslissingen die elk afzonderlijk
|
||
gerechtvaardigd zijn op grond van efficiëntie. Het platform voegt een
|
||
“wrijvings”-functie toe om misbruik te verminderen, en de wrijving wordt een
|
||
barrière om uit te stappen. Het platform verhoogt de prijzen als reactie op
|
||
kostendruk, en de prijs wordt een toegangsbarrière voor de leden
|
||
voor wie het platform was opgezet. De afglijding is rechtmatig, incrementeel,
|
||
en, binnen een Weberiaanse kennishierarchie, gecoördineerd door
|
||
procedurele rationaliteit.</p>
|
||
<p>De reactie van Village op de gatekeeper-verschuiving, gebaseerd op waarden en
|
||
bestendigheid, is structureel: een vast abonnementsbedrag per gemeenschap dat niet
|
||
stijgt met het aantal leden, een maximum van 200 leden waarboven groei
|
||
wordt omgeleid naar federatie in plaats van intensievere extractie,
|
||
architectonische isolatie van tenants die het cross-tenant
|
||
dataverzamelingsroute die gatekeeping verandert in een lock-in door het netwerkeffect
|
||
, en gepubliceerde toezeggingen over gegevensoverdraagbaarheid en verwijdering
|
||
, ondersteund door code. Elk daarvan is een Layer 1-invariantie. Elk vereist een codewijziging
|
||
om te kunnen worden geschonden. Elk is zichtbaar in de repository. De drift van de gatekeeper-
|
||
functie is structureel beperkt, niet louter
|
||
gecontroleerd.</p>
|
||
<h3 id="legislator-function-drift-toward-unilateral-rule-writing">5.2
|
||
Wetgevende functie — verschuiving naar eenzijdige regelgeving</h3>
|
||
<p>Een platform dat als wetgever optreedt, schrijft de regels die het
|
||
gedrag en de relaties van deelnemers binnen het ecosysteem regelen. De
|
||
zorg van het onderzoeksprogramma is dat platforms deze regels
|
||
eenzijdig opstellen, zonder inspraak van deelnemers, zonder externe beperkingen en
|
||
zonder beperkingen op het eigen gedrag van het platform als regelgever. Het
|
||
afdrijfpatroon bij deze functie is de geleidelijke vermindering van
|
||
de inspraak van deelnemers bij het vaststellen van regels en de geleidelijke uitbreiding van
|
||
de discretionaire bevoegdheid van het platform — niet door één enkele beslissing, maar door
|
||
de opeenstapeling van kleine regelwijzigingen die elk afzonderlijk
|
||
redelijk lijken.</p>
|
||
<p>Village’s ‘values-stickiness’-reactie op de drift van de wetgever
|
||
is de constitutionele zelfbinding die is gepubliceerd in de
|
||
grondwet van de exploitant en de drielaagse constitutionele architectuur die
|
||
het opstellen van platformregels vastlegt achter een gelaagd autoriteitssysteem. De
|
||
universele principes van laag 1 van de exploitant zijn geen beleidsdocument
|
||
dat de exploitant naar believen kan wijzigen. Het zijn de hardgecodeerde
|
||
invarianten van het platform, en elke wijziging vereist een codewijziging
|
||
die zichtbaar is in de repository. De toewijding van de exploitant aan pluralisme
|
||
— dat verschillende gemeenschappen legitiem verschillende
|
||
waarden hebben, en dat het platform geen enkele waardenhiërarchie
|
||
zal opleggen aan alle gemeenschappen — is zelf een laag 1-invariant, wat
|
||
betekent dat de exploitant zijn eigen vermogen structureel heeft uitgesloten
|
||
om onder concurrentiedruk af te glijden naar de standaardhomogenisering van Silicon Valley
|
||
. De afglijding van de wetgeversfunctie is
|
||
structureel beperkt door de wetgever te binden aan de
|
||
grondwet die hem heeft voortgebracht.</p>
|
||
<h3 id="contractual-actor-function-drift-toward-role-conflict">5.3
|
||
Contractuele-actorenfunctie — afglijden naar rolconflict</h3>
|
||
<p>Een platform dat als contractuele actor optreedt, is tegelijkertijd partij bij
|
||
transacties en regelgever voor die transacties. De zorg van het
|
||
onderzoeksprogramma is dat dit een onoplosbaar belangenconflict
|
||
creëert: het platform kan de regels herschrijven van transacties
|
||
waarbij het partij is. Het afdrijfpatroon bij deze functie is de
|
||
geleidelijke overname van de regelgevende bevoegdheid door de rol van contractuele actor
|
||
— het platform schrijft regels die zijn eigen transacties bevoordelen en
|
||
maakt niets bekend totdat het conflict volledig is uitgekristalliseerd.</p>
|
||
<p>Village’s ‘values-stickiness’-reactie op de ‘contractual-actor’
|
||
drift is het opzettelijk beperken van de
|
||
contractuele rol van het platform. Het platform heeft slechts twee directe contractuele
|
||
relaties: de abonnementsrelatie tussen
|
||
de exploitant en de gemeenschap (vast tarief, vastgelegde oprichtingsrente,
|
||
gepubliceerde voorwaarden), en de federatierelatie tussen het
|
||
platform en elke gefedereerde gemeenschap waaraan het platform zelf
|
||
waaraan het als Village deelneemt (momenteel geen). Het platform
|
||
voegt zichzelf bewust niet toe als contractuele tegenpartij
|
||
in interacties tussen leden onderling of tussen gemeenschappen onderling.
|
||
Federatie tussen gemeenschappen is een bilateraal contract tussen de
|
||
twee gemeenschappen, waarbij het platform infrastructuur biedt maar geen
|
||
tegenpartijpositie inneemt. Het driftpatroon kan zich niet voordoen omdat
|
||
het rolconflict structureel is uitgesloten — de code van het platform
|
||
ondersteunt niet de transactiepatronen die het
|
||
conflict zouden veroorzaken.</p>
|
||
<p>In elk van de drie functies heeft het onderzoeksprogramma
|
||
een driftpathologie vastgesteld; in elk geval heeft Village
|
||
het driftpatroon architectonisch uitgesloten door het
|
||
gedrag van het platform te binden aan een Layer 1-invariantie die het niet
|
||
eenzijdig kan wijzigen. De kaart met drie functies is daarom geen
|
||
mechanische overeenkomst tussen de structuur van Village en de drie
|
||
functies. Het is een verklaring van waardevergelijking: het Blockx
|
||
onderzoeksprogramma en het Village-project spelen in op een gedeelde
|
||
zorg, en verschillen alleen in het reactiemechanisme — het onderzoeksprogramma
|
||
ontwikkelt analytische en juridische instrumenten, Village
|
||
ontwikkelt architecturale en constitutionele instrumenten.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-7-distributive-equity-as-a-consequence-of-values-stickiness">Paragraaf
|
||
7 — Verdelingsrechtvaardigheid als gevolg van waardevastheid</h2>
|
||
<p>Het kader van distributieve rechtvaardigheid vraagt of het welzijn dat wordt gegenereerd door
|
||
het ecosysteem van een platform eerlijk wordt verdeeld onder de belanghebbenden
|
||
binnen het ecosysteem.<a href="#fn52" class="footnote-ref" id="fnref52" role="doc-noteref"><sup>52</sup></a> De stelling van dit artikel
|
||
is dat <em>distributieve rechtvaardigheid de welvaartsvorm is die een
|
||
waardenvast platform voortbrengt</em>. Als de architectuur van een platform
|
||
de afwijking van de poortwachtersfunctie voorkomt die profijt trekt uit groei,
|
||
vloeit het welzijn van de poortwachtersfunctie naar de deelnemers in plaats van naar
|
||
het platform. Als de architectuur de afwijking van de wetgeversfunctie
|
||
naar eenzijdige regelgeving voorkomt, wordt het welzijn van de wetgeversfunctie
|
||
verdeeld over de huurders in plaats van opgeslokt door het
|
||
platform. Als de architectuur de verschuiving van de contractuele actor
|
||
naar rolconflicten voorkomt, wordt het welzijn van de contractuele actor verdeeld
|
||
over de deelnemers aan de relaties in plaats van onttrokken
|
||
door het platform als regelgever. Verdelingsrechtvaardigheid is geen
|
||
afzonderlijk doel dat het platform bovendien nastreeft. Het is het
|
||
voorspelbare gevolg van de waardenvastheid van het platform, zodra
|
||
de waarden in kwestie het welzijn van de deelnemers aan het ecosysteem
|
||
omvatten.</p>
|
||
<h3 id="stakeholder-groups-at-villages-scale">6.1 Belanghebbendengroepen
|
||
op de schaal van Village</h3>
|
||
<p>Vijf groepen zijn relevant op de schaal en in de fase van Village:</p>
|
||
<ol type="1">
|
||
<li><strong>Exploitant.</strong> My Digital Sovereignty Ltd.</li>
|
||
<li><strong>Gemeenschappen (huurdersdorpen).</strong> De
|
||
eenheden van 25 tot 200 leden die zich abonneren op en actief zijn op het
|
||
platform.</li>
|
||
<li><strong>Leden.</strong> De individuele personen die tot een
|
||
gemeenschap behoren.</li>
|
||
<li><strong>Moderators en mentoren.</strong> Leden van de gemeenschap die
|
||
extra verantwoordelijkheid dragen, en (volgens de tuakana-teina
|
||
roadmap) mentoren die andere gemeenschappen helpen zich te
|
||
vestigen.</li>
|
||
<li><strong>Federatiepartners.</strong> Andere gemeenschappen
|
||
die via bilaterale federatiecontracten met elkaar verbonden zijn.</li>
|
||
</ol>
|
||
<h3 id="distributional-commitments-per-group">6.2 Verdelingsverplichtingen
|
||
per groep</h3>
|
||
<p><strong>Exploitant.</strong> De verdelingsverplichting van de exploitant
|
||
is het principe van <em>het Duurzame Bedrijfsmodel</em> uit
|
||
de gepubliceerde statuten: Village brengt in rekening wat het kost om de
|
||
dienst duurzaam te exploiteren, plus een redelijke winst, en weigert
|
||
advertenties, gegevens of toegang tot functies te verkopen. De vergoeding voor de oprichter, de runway
|
||
en eventuele subsidies ten koste van andere klanten worden momenteel niet bekendgemaakt. Het
|
||
gepubliceerde voornemen is dat bij de oprichting van de Charitable Trust de
|
||
verdeling op exploitantniveau onderworpen zal worden aan het bestuur van de trustees
|
||
in plaats van uitsluitend onder controle van de oprichter. De huidige situatie is
|
||
vertrouwelijkheid die passend is voor deze fase en als zodanig bekendgemaakt; de kloof is dat
|
||
de welvaartsverdeling op exploitantniveau afhankelijk is van de goede trouw van de oprichter
|
||
totdat de Trust is opgericht.</p>
|
||
<p><strong>Gemeenschappen.</strong> Gemeenschappen krijgen een vast
|
||
tarief per gemeenschap met een permanent starttarief, volledige zeggenschap
|
||
over hun eigen gegevens en het bestuur, het recht om op elk moment uit te treden
|
||
met gegevensoverdraagbaarheid, een strikt vastgelegde maximale ledenaantal dat
|
||
de schaal van de gemeenschap waarborgt, de toezegging inzake pluralisme dat de exploitant
|
||
de gemeenschap geen waarden zal opleggen, en de gepubliceerde weigering
|
||
om gemeenschapsgegevens te verkopen, modellen te trainen op gemeenschapsinhoud zonder
|
||
toestemming, of gemeenschapsinformatie te gebruiken ten voordele van andere klanten.
|
||
De kloof: gemeenschappen hebben nog geen formele stem in beslissingen op platformniveau
|
||
. De stem van het gemeenschapsbestuur wordt gepubliceerd als een concept
|
||
in ontwikkeling en is nog niet geïmplementeerd.</p>
|
||
<p><strong>Leden.</strong> Individuele leden ontvangen geen extractie per persoon,
|
||
volledig eigendom van gegevens inclusief export in open formaat, een
|
||
verwijderingsgarantie die productie, back-ups en AI-systemen dekt,
|
||
op toestemming gebaseerde AI-interactie met tijdgebonden geheugenbewaring,
|
||
bescherming tegen gedragstracking en advertentiegedreven
|
||
engagementoptimalisatie, en het recht om zonder boete te vertrekken.
|
||
Structurele toezeggingen op ledenniveau zijn momenteel in ontwikkeling. De
|
||
auteur constateert in dit stadium geen specifieke lacune op ledenniveau,
|
||
hoewel verificatie van de verwijderingsgarantie een taak is voor een
|
||
externe auditor in plaats van de exploitant.</p>
|
||
<p><strong>Moderators en mentoren.</strong> Moderators die
|
||
onder het tuakana-teina-raamwerk opereren, krijgen erkenning via
|
||
whakapapa (afstamming van geholpen gemeenschappen), op koha gebaseerde wederkerigheid in
|
||
de latere fasen van de roadmap, en een gepubliceerde toezegging voor een door de Māori geleid
|
||
traject voor professionele dienstverlening in de laatste fase van de roadmap.
|
||
Fase 1 is in productie; fasen 2 tot en met 5 zijn in de roadmap opgenomen, maar
|
||
nog niet gebouwd. De kloof: de welvaartsverdeling op mentorniveau is momenteel
|
||
afhankelijk van fase 1 en van de goede trouw van de exploitant
|
||
om de latere fasen in de roadmap op te nemen.</p>
|
||
<p><strong>Federatiepartners.</strong> De federatie is gestructureerd als
|
||
een bilateraal contract met expliciete beëindigingsvoorwaarden, gelaagde
|
||
toestemming en uittredingsrechten. Het maximum van 200 leden voorkomt structureel
|
||
federatie-asymmetrieën die ontstaan doordat de ene gemeenschap vele malen
|
||
groter is dan de andere. Formele clausules voor asymmetrische bescherming
|
||
voor gevallen waarin een federatiepartner een aanzienlijk andere
|
||
middelencapaciteit heeft, zijn nog niet aanwezig; het maximum doet het meeste
|
||
werk, maar de kloof is benoemd.</p>
|
||
<h3 id="where-commitment-depends-on-founder-good-faith">6.3 Wanneer
|
||
de verbintenis afhankelijk is van de goede trouw van de oprichter</h3>
|
||
<p>Drie verbintenissen worden nog niet structureel afgedwongen en zijn afhankelijk van
|
||
het huidige bestuur door één oprichter:</p>
|
||
<ol type="1">
|
||
<li>Welvaartsverdeling op exploitantniveau vóór de oprichting van de Trust.</li>
|
||
<li>Inbreng van de gemeenschap in beslissingen op platformniveau.</li>
|
||
<li>Overgang van beheer op lange termijn na de actieve periode van de enige oprichter.
|
||
Delen — het materiaal kopiëren en herdistribueren in</li>
|
||
</ol>
|
||
<p>De auteur noemt deze expliciet omdat een analyse van de afstemming van waarden
|
||
die deze negeert, onvolledig zou zijn. De gepubliceerde
|
||
roadmap behandelt alle drie — de oprichting van een Charitable Trust voor (1) en
|
||
(3), mechanismen voor inspraak in het gemeenschapsbestuur en de Technische
|
||
Adviesraad voor (2) — maar geen van deze is op het moment van
|
||
schrijven voltooid. Het document beweert niet dat de hiaten zijn opgelost; het beweert
|
||
dat ze zijn benoemd, gepubliceerd en dat er toezeggingen zijn gedaan om ze in de toekomst aan te pakken. De
|
||
openbaarmaking maakt zelf deel uit van de houding van waardenvastheid: een
|
||
platform met vaste waarden maakt zijn eigen onafgemaakte werk openbaar, zodat de
|
||
afwijking van intentie naar realisatie publiekelijk kan worden gevolgd.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-8-structural-audit-criteria">Sectie 8 — Structurele
|
||
auditcriteria</h2>
|
||
<p>De kernhypothese van het artikel is dat de toezeggingen van een 'values-sticky'-platform
|
||
op sub-Big-Tech-schaal kunnen worden gecontroleerd aan de hand van openbare
|
||
artefacten uit primaire bronnen, zonder dat het platform
|
||
vertrouwelijke commerciële of financiële informatie openbaar maakt. Dit hoofdstuk
|
||
formaliseert de auditmodaliteit als een tabel met controleerbare beweringen, elk
|
||
met het openbare artefact dat dit aantoont en een falsificatiepad
|
||
dat een lezer zou kunnen gebruiken om de bewering onafhankelijk te toetsen.</p>
|
||
<table>
|
||
<colgroup>
|
||
<col style="width: 25%" />
|
||
<col style="width: 25%" />
|
||
<col style="width: 25%" />
|
||
<col style="width: 25%" />
|
||
</colgroup>
|
||
<thead>
|
||
<tr class="header">
|
||
<th>Bewering</th>
|
||
<th>Verificatie-artefact</th>
|
||
<th>Openbaar?</th>
|
||
<th>Falsifieerbaar hoe</th>
|
||
</tr>
|
||
</thead>
|
||
<tbody>
|
||
<tr class="odd">
|
||
<td>Constitutionele zelfbinding met versiegeschiedenis</td>
|
||
<td>Grondwet V1.2.0, van kracht vanaf 20-11-2025, gepubliceerd in vijf
|
||
talen op de grondwettelijke URL van de exploitant</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Lees het document; vergelijk de taal in de verschillende vertalingen; controleer
|
||
archiefdiensten voor de versiegeschiedenis</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="even">
|
||
<td>Constitutionele architectuur met drie lagen (Laag 1 onveranderlijk,
|
||
Laag 2 huurder, Laag 3 lid)</td>
|
||
<td>Document met filosofische grondslagen; grondwet; tenant-
|
||
instellingen; interface voor ledenvoorkeuren</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Inspecteer de constitutionele tekst; probeer een laag 1-
|
||
invariabele op laag 2 te overschrijven; observeer afwijzing</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="odd">
|
||
<td>Tractatus-framework (filosofische grondslagen)</td>
|
||
<td>Gepubliceerd document over filosofische grondslagen; artikel over de filosofie van Guardian Agents
|
||
; Tractatus-frameworkrepository</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Lees de documenten; controleer of de aangehaalde theoretici terug te vinden zijn in
|
||
de architecturale beslissingen</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="even">
|
||
<td>Vaste prijs per community, geen kosten per gebruiker, vast tarief
|
||
bij oprichting</td>
|
||
<td>Prijspagina en configuratie van abonnementsproducten bij de
|
||
betalingsprovider (Airwallex)</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Probeer de abonnementsstroom; bekijk de factureringsstructuur; controleer
|
||
of er geen schaalbaarheid per werkplek is</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="odd">
|
||
<td>Soevereiniteit van de leverancier (geen runtime-services onder Amerikaanse jurisdictie)</td>
|
||
<td>Openbaar verklaard leveranciersbeleid van de operator, infrastructuur
|
||
documentatie, waarneembaar uitgaand verkeer vanuit de productieomgeving</td>
|
||
<td>Gedeeltelijk (op het niveau van codereview en verkeersobservatie)</td>
|
||
<td>Controleer afhankelijkheden in openbare code; leg uitgaand
|
||
verkeer vanuit de productie vast; controleer of er geen oproepen zijn naar diensten onder Amerikaanse jurisdictie</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="even">
|
||
<td>Architecturale isolatie van tenants (query's tussen tenants
|
||
geweigerd)</td>
|
||
<td>Tenant-filter-plugin toegepast op de gegevens-toegangslaag,
|
||
gedocumenteerd als een ontwerpinvariantie in technische richtlijnen</td>
|
||
<td>Gedeeltelijk (op het niveau van codereview)</td>
|
||
<td>Codereview van de gegevens-toegangslaag; poging tot een contextquery van tenant-A
|
||
voor gegevens van tenant-B; controleer of deze wordt geweigerd</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="odd">
|
||
<td>Rechten bij beëindiging en overdraagbaarheid van gegevens in open formaat</td>
|
||
<td>Eindpunten voor gegevensexport in de openbare API en constitutionele
|
||
verbintenis in Principe 1</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Probeer een export; controleer de uitvoer in open formaat; controleer
|
||
de volledigheid</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="even">
|
||
<td>Verwijderingsgarantie (productie, back-ups, AI-systemen)</td>
|
||
<td>Constitutionele toezegging in <em>Sovereignty First</em>;
|
||
operationele procedures gedocumenteerd in technische richtlijnen</td>
|
||
<td>Gedeeltelijk (claim openbaar, handhaving vereist audit)</td>
|
||
<td>Verzoek om verwijdering als lid; verzoek om verificatie van verwijdering
|
||
uit alle drie de klassen; beoordeel of de exploitant de
|
||
volledigheid kan aantonen</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="odd">
|
||
<td>Architectonisch plafond van 200 leden, federatie als uitbreidingspad
|
||
</td>
|
||
<td>Taal van de prijspagina, sjabloon voor bilateraal contract
|
||
op de federatiepagina</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Probeer een 201e lid toe te voegen; controleer of de poging mislukt of
|
||
federatie activeert</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="even">
|
||
<td>Twaalf producttypes bediend door één codebase</td>
|
||
<td>Openbaar vocabulaire-systeem beschreven op de planpagina;
|
||
producttype-configuratie in code</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Controleer de vocabulaireconfiguratie; meld je aan voor twee verschillende
|
||
producttypes; controleer of de vocabulaireverschillen worden bediend door dezelfde
|
||
codebase</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="odd">
|
||
<td>Guardian Agents in productie (Layer 1-handhaving van de
|
||
grens tussen wat wel en niet gezegd mag worden)</td>
|
||
<td>Gepubliceerde Guardian Agents-artikelen;
|
||
productiemonitoringdashboards van de operator</td>
|
||
<td>Ja (artikelen) / Gedeeltelijk (productiebewijs)</td>
|
||
<td>Lees de gepubliceerde Guardian Agents-artikelen; inspecteer het
|
||
productiegedrag op de dashboards van de operator</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="even">
|
||
<td>Zes morele kaders en pluralistische deliberatie</td>
|
||
<td>Gepubliceerd document over filosofische grondslagen;
|
||
PluralisticDeliberator-service in de Tractatus-repository</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Lees het document; bekijk de servicecode in de
|
||
repository</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="odd">
|
||
<td>Tuakana-teina Fase 1 in productie (vier ondersteuningskanalen)</td>
|
||
<td>Gepubliceerd artikel over ondersteuningsdiensten; helpwidget in elk
|
||
Village; briefingdocument; feedbackkanaal; introductievideo
|
||
boekingsproces voor sessies</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Bezoek een live Village; gebruik elk van de vier kanalen; observeer
|
||
de werking</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="even">
|
||
<td>Liefdadigheidsstichting gepland, nog niet opgericht (<em>Te Puna
|
||
Rangatiratanga</em>)</td>
|
||
<td>Pagina met het plan van de exploitant; naam en mandaat van de stichting gepubliceerd; register van het
|
||
New Zealand Companies Office</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Controleer de planningspagina; controleer het register; bevestig dat de stichting
|
||
nog in de intentiefase verkeert</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="odd">
|
||
<td>Technische adviesraad in oprichting, leden nog niet
|
||
benoemd</td>
|
||
<td>Verklaring van het mandaat op de planningspagina van de exploitant, toezegging van 50%+
|
||
zetels voor inheemse volkeren/het Zuiden, expliciete verklaring dat
|
||
leden pas worden benoemd wanneer de raad voldoende diepgang heeft</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Controleer de planningspagina; bevestig dat er geen ledenlijst is gepubliceerd</td>
|
||
</tr>
|
||
<tr class="even">
|
||
<td>Verwijzingen naar en citaten uit inheemse kaders voor gegevenssoevereiniteit
|
||
(CARE, Te Mana Raraunga)</td>
|
||
<td>Constitutionele sectie; verwijzingen op de waardenpagina; citaten in het
|
||
tuakana-teina-artikel; citaten in het artikel over de filosofie van de Guardian Agents
|
||
Ja</td>
|
||
<td>Ja</td>
|
||
<td>Controleer de citaten aan de hand van de primaire bronnen bij de Global
|
||
Indigenous Data Alliance en Te Mana Raraunga</td>
|
||
</tr>
|
||
</tbody>
|
||
</table>
|
||
<p>Elke rij kan worden gecontroleerd door een lezer met toegang tot het openbare internet.
|
||
Rijen gemarkeerd <em>als 'Gedeeltelijk'</em> vereisen code-review of verkeersobservatie
|
||
naast het lezen van gepubliceerde tekst; een lezer met
|
||
die mogelijkheden kan de audit onafhankelijk voltooien, en de
|
||
exploitant verwelkomt verificatie door derden van elke rij.</p>
|
||
<p>De auteur beweert niet dat deze auditmethode alle
|
||
andere methoden voor welzijnsbeoordeling op elke schaal vervangt, noch dat deze
|
||
op zichzelf een volledige remedie voor de macht van het ecosysteem vormt. De bewering
|
||
is beperkter: dat op sub-Big-Tech-gemeenschapsschaal de
|
||
in sectie 2 beschreven waarden en stickiness controleerbaar zijn
|
||
aan de hand van primaire bronnen alleen, en dat de controleerbaarheid
|
||
op zichzelf een signaal is van distributieve rechtvaardigheid dat
|
||
de aandacht van het onderzoeksprogramma waard is.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-9-gaps">Paragraaf 9 — Hiaten</h2>
|
||
<p>Een platform met waardevastheid moet de punten bekendmaken waarop de
|
||
verklaarde waarden nog niet structureel worden gehandhaafd. In dit hoofdstuk
|
||
worden vijf van dergelijke hiaten genoemd, die elk op een openbare
|
||
operatorpagina voorkomen en waarvoor elk een gepubliceerde toezegging tot
|
||
herstel is gedaan.</p>
|
||
<p><strong>Lacune 1 — Charitatieve stichting nog niet opgericht.</strong>
|
||
De <em>Te Puna Rangatiratanga</em> Trust, waaraan de exploitant zich heeft
|
||
verbonden als langetermijnbeheerder van de grondwet en het
|
||
Tractatus-bestuurskader, is nog niet opgericht. De
|
||
exploitant heeft de naam gereserveerd en een constitutioneel
|
||
kader opgesteld, maar de Trust heeft op het moment van schrijven geen akte, geen trustees en geen juridisch
|
||
bestaan. Het gepubliceerde standpunt is dat de
|
||
Trust zal worden opgericht wanneer de relaties die de Trust
|
||
bestuurlijke diepgang zouden geven, voldoende zijn gerijpt. De kloof is reëel; de
|
||
mitigatie is dat het voornemen publiekelijk is benoemd en de criteria
|
||
voor formele oprichting zijn gepubliceerd.</p>
|
||
<p><strong>Kloof 2 — De stem van de gemeenschap in het bestuur is
|
||
ambitieus.</strong> Er bestaat nog geen formele huurdersraad, ledenvergadering of
|
||
gemeenschapsvertegenwoordigend orgaan. Het coöperatieve kader op
|
||
de waardenpagina van de exploitant en het concept van de stem van de gemeenschap in het bestuur
|
||
op de planningspagina worden gepubliceerd als concepten in
|
||
ontwikkeling, niet als gerealiseerde functies. De kloof is reëel; de
|
||
mitigatie is dat het concept met voldoende
|
||
specificiteit is gepubliceerd zodat lezers de exploitant verantwoordelijk kunnen houden voor toekomstige
|
||
implementatie, en dat de Technische Adviesraad wordt gepubliceerd
|
||
als een afzonderlijk verantwoordingskanaal.</p>
|
||
<p><strong>Kloof 3 — De verdeling op exploitantniveau wordt niet openbaar
|
||
gecontroleerd.</strong> De vergoeding van de oprichter, de runway en eventuele
|
||
subsidie-stromen tussen klanten worden momenteel niet openbaar gemaakt, gecontroleerd
|
||
of beheerd door een andere instantie dan de enige oprichter. Het
|
||
gepubliceerde standpunt van de exploitant is dat dit passend is voor deze fase:
|
||
vertrouwelijkheid van bedrijven in een vroeg stadium is volgens het Nieuw-Zeelandse vennootschapsrecht
|
||
de norm, en de auditmodaliteit van het bedrijf zal naar verwachting overgaan
|
||
naar Trust-bestuur bij de oprichting van de Trust. De lacune is reëel; de
|
||
mitigatie is vertrouwelijkheid die past bij de fase plus een gepubliceerde
|
||
overgangsintentie.</p>
|
||
<p><strong>Tekortkoming 4 — Risico van opvolging bij een enkele oprichter plus AI.</strong>
|
||
De oprichter is 74 jaar. Het gepubliceerde standpunt van de exploitant is dat dit
|
||
een structurele zwakte is; de oplossing is de oprichting van de Charitable Trust
|
||
plus de Technische Adviesraad, die beide nog niet
|
||
zijn ingesteld. De auteur van dit document is tevens de oprichter en is van
|
||
mening dat het openbaar benoemen van deze kloof op de
|
||
planningspagina en in dit document deel uitmaakt van de
|
||
verantwoordingsplicht. Een lezer die de stand van zaken
|
||
inzake de waarden- en loyaliteitsbinding van het platform beoordeelt,
|
||
zou belang moeten hechten aan het feit dat de kloof wordt benoemd in plaats van verborgen.</p>
|
||
<p><strong>Tekortkoming 5 — Tuakana-teina Fasen 2 tot en met 5 zijn nog niet
|
||
gelanceerd.</strong> Fase 1 (vier ondersteuningskanalen: AI-helpwidget,
|
||
briefing voor eigenaren en moderators, feedbackkanaal, inleidende videosessie
|
||
met de oprichter) is in productie. Fasen 2 tot en met 5
|
||
(mentoring van dorp tot dorp, mentornetwerk met geregistreerde
|
||
expertise, uitbreiding naar inheemse gemeenschappen buiten Aotearoa,
|
||
door Māori geleide professionele diensten) staan op de roadmap maar zijn nog niet gebouwd.
|
||
De distributieve toezegging aan mentoren berust daarom momenteel op
|
||
fase 1 en op het gepubliceerde voornemen om door te gaan met de latere
|
||
fasen. De kloof is reëel; de verzachtende factor is dat fase 1 vandaag
|
||
leverbaar is en kan worden geïnspecteerd, en dat de latere fasen voldoende
|
||
specifiek zijn gedocumenteerd om de exploitant verantwoordelijk te kunnen houden.</p>
|
||
<p>Geen van deze vijf hiaten wordt verborgen. Elk verschijnt op een openbare
|
||
exploitantpagina. Het openbaar benoemen van onafgemaakte toezeggingen is op zichzelf al een
|
||
signaal van waardevastheid: een platform waarvan de architectuur afwijkingen
|
||
zichtbaar maakt, maakt ook de kloof tussen de verklaarde intentie en de huidige
|
||
uitvoering zichtbaar. De lezer wordt uitgenodigd om het platform te beoordelen op
|
||
zowel de geïmplementeerde architectuur als de openhartigheid van de
|
||
bekendmaking van de hiaten.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-10-open-research-questions">Sectie 10 — Open
|
||
onderzoeksvragen</h2>
|
||
<p>Het uitgewerkte voorbeeld in dit artikel wordt aan de juridisch-academische
|
||
gemeenschap aangeboden als een documentair voorstel. De onderstaande vragen zijn de
|
||
vragen waarvan de auteur meent dat de gemeenschap deze het best kan beoordelen, en
|
||
ze zijn geschreven in een vorm die gericht is op concreetheid.</p>
|
||
<ol type="1">
|
||
<li><p><strong>Is 'waardenbestendigheid' het juiste concept?</strong> Het
|
||
artikel gebruikt <em>'waardenbestendigheid'</em> om de eigenschap te benoemen die een
|
||
organisatie heeft wanneer haar verklaarde waarden structureel
|
||
bestand zijn tegen afwijkingen. Is dit een bruikbaar concept, en heeft het onderzoeksprogramma
|
||
hiervoor al een term die de auteur zou moeten overnemen?
|
||
Als de term onjuist of misleidend is, wat is dan de betere
|
||
formulering?</p></li>
|
||
<li><p><strong>Is de structurele auditmodaliteit toereikend op
|
||
het niveau van de sub-Big-Tech-gemeenschap?</strong> Is, op de schaal en in het stadium
|
||
zoals beschreven in dit artikel, de reeks toezeggingen die in paragraaf
|
||
8 wordt opgesomd toereikend om een betekenisvol standpunt inzake distributieve rechtvaardigheid in te nemen,
|
||
of is het een ontoereikende vervanging voor modaliteiten die
|
||
op grotere schaal van toepassing worden?</p></li>
|
||
<li><p><strong>Welke aanvullende structurele criteria zouden
|
||
de audit versterken?</strong> Zijn er structurele toezeggingen die in de tabel van paragraaf 8
|
||
ontbreken en die een lezer met ervaring in de handhaving van het mededingingsrecht
|
||
zou verwachten te zien?</p></li>
|
||
<li><p><strong>Waar schiet de modaliteit van 'waardenvastheid'
|
||
tekort?</strong> Welke faalmodi van ecosysteemkracht vangt deze op,
|
||
en welke mist hij? Wat zijn de voorwaarden waaronder een
|
||
platform een schaal- of bestuursdrempel overschrijdt die een
|
||
overgang naar andere auditmodaliteiten afdwingt?</p></li>
|
||
<li><p><strong>Toepasbaarheid in verschillende rechtsgebieden.</strong> Het uitgewerkte
|
||
voorbeeld wordt uitgevoerd vanuit Aotearoa Nieuw-Zeeland, met een operationele
|
||
aanwezigheid in de EU. Is de architectuur reproduceerbaar in andere rechtsgebieden?
|
||
Welke juridische kenmerken (contractrechtelijk stelsel, beschikbaarheid van trustrecht,
|
||
juridische infrastructuur voor inheemse gegevenssoevereiniteit) zijn
|
||
in het voorbeeld van cruciaal belang?</p></li>
|
||
<li><p><strong>Niet-westerse distributieve kaders en EU-
|
||
juridisch-academische wetenschap.</strong> Hoe moet het onderzoeksprogramma
|
||
omgaan met niet-westerse distributieve kaders (Māori-
|
||
gegevenssoevereiniteit, CARE-principes, de bredere inheemse
|
||
literatuur over gegevensbeheer) die distributieve rechtvaardigheid
|
||
operationaliseren via relationele verplichtingen in plaats van
|
||
regelgevende handhaving?</p></li>
|
||
<li><p><strong>Praktijkvoorbeelden als wetenschappelijk materiaal.</strong> Als
|
||
documentaire bijdragen zoals die in dit artikel
|
||
naast het primaire wetenschappelijke onderzoek zouden worden gepubliceerd, zou het onderzoeksprogramma
|
||
deze dan nuttig vinden als empirisch materiaal, als kritische tegenhanger, of
|
||
geen van beide?</p></li>
|
||
</ol>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="section-11-methodology-scope-and-self-reporting">Sectie 11
|
||
— Methodologie, reikwijdte en zelfrapportage</h2>
|
||
<p><strong>Praktijkvoorbeeld, geen generalisatie.</strong> Het artikel
|
||
documenteert één platform dat opereert op een schaal kleiner dan die van Big Tech, in
|
||
de vroege operationele fase, vanuit één rechtsgebied (Nieuw-Zeeland
|
||
plus Europese operationele aanwezigheid), onder een bedrijfsstructuur met één oprichter
|
||
en met een inheemse oriëntatie op gegevenssoevereiniteit
|
||
. De bevindingen zijn specifiek voor die context.
|
||
Generalisatie naar Big Tech wordt niet geïmpliceerd; uitbreiding naar andere
|
||
platforms op gemeenschapsschaal is in principe mogelijk, maar zou
|
||
een eigen praktijkvoorbeeld vereisen.</p>
|
||
<p><strong>Zelfrapportage.</strong> Het artikel is geschreven door de
|
||
exploitant van het platform. Elke feitelijke bewering over het platform is
|
||
onderworpen aan verificatie via de openbare artefacten die in paragraaf 8 worden aangehaald.
|
||
Het standpunt van de auteur is dat de op openbare artefacten gebaseerde
|
||
auditmodaliteit het gepaste antwoord is op zelfrapportage: de lezer
|
||
hoeft niet te vertrouwen op de bewering van de exploitant, omdat elke
|
||
bewering kan worden gecontroleerd aan de hand van een artefact waarover de exploitant geen
|
||
zeggenschap heeft.</p>
|
||
<p><strong>AI-ondersteuning.</strong> De auteur is een
|
||
bedrijfsdirecteur en geen rechtsgeleerde. Het artikel is
|
||
opgesteld met behulp van AI (Claude, van Anthropic), voornamelijk voor
|
||
de structurele opzet, de citatietechniek en de proza-redactie. De
|
||
auteur neemt de volledige verantwoordelijkheid op zich voor de inhoud van het artikel en
|
||
voor eventuele fouten daarin. Lezers die fouten ontdekken, worden verzocht
|
||
de auteur hierop te wijzen, zodat de
|
||
correctie in toekomstige versies kan worden verwerkt.</p>
|
||
<p><strong>Repliceerbaarheid.</strong> Andere platforms op gemeenschapsniveau
|
||
zouden in principe de structurele toezeggingen kunnen repliceren die worden beschreven in
|
||
paragraaf 3 — vaste prijzen per gemeenschap, architecturale ledenlimieten,
|
||
isolatie van tenants, keuze van leverancierssoevereiniteit, publieke
|
||
constitutionele zelfbinding, uittredingsrechten en gegevensoverdraagbaarheid — en
|
||
zouden de drielaagse constitutionele architectuur kunnen repliceren
|
||
zoals beschreven in paragraaf 2.4. Of ze dat moeten doen, is een vraag voor
|
||
hen; dit artikel schrijft niet voor dat ze dat moeten doen.</p>
|
||
<p><strong>Open source.</strong> Het extraheren en publiceren van de kernmodules
|
||
van het Tractatus-framework als EUPL-1.2 open-sourcebibliotheken is
|
||
afhankelijk van de uitkomst van de aanvraag bij het NGI Zero Commons Fund
|
||
in april 2026. Het is de langetermijnintentie van de exploitant om de
|
||
modules vrij te geven; deze intentie is afhankelijk gesteld van de uitkomst van de financiering
|
||
omdat het extraheren en documenteren op releasekwaliteit op zich al een
|
||
aanzienlijke technische taak is.</p>
|
||
<p><strong>Wat het artikel niet meet.</strong> Het artikel
|
||
probeert geen resultaten op het gebied van welvaartsverdeling te meten (tevredenheid van leden,
|
||
behoud van mentoren, gezondheid van de federatie, participatie in het
|
||
gemeenschapsbestuur), omdat betrouwbare uitkomstmeting
|
||
longitudinale gegevens vereist die voor dit
|
||
platform nog niet bestaan. De auteur is van plan om in toekomstig werk de uitkomstmeting
|
||
in een volgend artikel aan de orde te stellen.</p>
|
||
<p><strong>Beperkingen van de deskundigheid van de auteur.</strong> De auteur is
|
||
geen rechtsgeleerde, heeft geen opleiding genoten in EU-mededingingsrecht of
|
||
contractenrecht, en beschikt niet over de vakkennis om
|
||
te beoordelen welke elementen van het uitgewerkte voorbeeld theoretisch
|
||
interessant zijn en welke triviaal. Het artikel wordt daarom ingediend
|
||
als een documentair hulpmiddel in plaats van als een wetenschappelijke bijdrage,
|
||
en het nuttigste resultaat zou zijn dat een lezer met de relevante
|
||
bevoegdheid het beoordeelt, uitbreidt of corrigeert.</p>
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="references">Referenties</h2>
|
||
<h3 id="primary-scholarly-sources">Primaire wetenschappelijke bronnen</h3>
|
||
<p>Blockx, Jan.<em>De macht van platformecosystemen in toom houden via
|
||
het contracten- en mededingingsrecht</em>. Onderzoeksproject, Universiteit van
|
||
Antwerpen, Faculteit Rechtsgeleerdheid, gefinancierd door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek – Vlaanderen
|
||
(FWO), 2022–2025. Projectbeschrijving waarin het driefunctiemodel
|
||
en het op ecosystemen gebaseerde juridische model worden toegelicht voor het aanpakken van buitensporige
|
||
platformmacht door middel van oplossingen op het gebied van het contracten- en mededingingsrecht.<a href="#fn53" class="footnote-ref" id="fnref53" role="doc-noteref"><sup>53</sup></a></p>
|
||
<p>Li, Yibo. “Characterising Ecosystem Power: the Use of Pricing and
|
||
Contractual Leverages.” <em>Utrecht Law Review</em>, Jaargang 21,
|
||
Nummer 1 (september 2025), pp. 4–18. DOI: 10.36633/ulr.1097. Stelt
|
||
<em> distributieve rechtvaardigheid</em> voor als een aanvullende overweging
|
||
in het mededingingsrecht.<a href="#fn54" class="footnote-ref" id="fnref54" role="doc-noteref"><sup>54</sup></a></p>
|
||
<h3 id="philosophical-sources-cited-in-the-tractatus-framework">Filosofische
|
||
bronnen aangehaald in het Tractatus-kader</h3>
|
||
<p>Wittgenstein, Ludwig. <em>Tractatus Logico-Philosophicus</em>,
|
||
1921. Stelling 7 en het onderscheid tussen het zegbare en het onzegbare.
|
||
Vertaald door C. K. Ogden (1922), Routledge & Kegan Paul.</p>
|
||
<p>Berlin, Isaiah. “Two Concepts of Liberty”, 1958. Herdrukt in
|
||
<em> Four Essays on Liberty</em> (1969), Oxford University Press.
|
||
Waardenpluralisme en onvergelijkbaarheid.<a href="#fn55" class="footnote-ref" id="fnref55" role="doc-noteref"><sup>55</sup></a></p>
|
||
<p>Ostrom, Elinor. <em>Governing the Commons: The Evolution of
|
||
Institutions for Collective Action</em>, 1990. Cambridge University
|
||
Press. Polycentrisch bestuur en geneste ondernemingen.<a href="#fn56" class="footnote-ref" id="fnref56" role="doc-noteref"><sup>56</sup></a></p>
|
||
<p>Alexander, Christopher. <em>A Pattern Language: Towns, Buildings,
|
||
Construction</em>, 1977. Oxford University Press. Pattern-language
|
||
methodologie. <em>The Nature of Order</em> (delen 1–4, 2002–2004),
|
||
Center for Environmental Structure. Architecturale theorie van levende systemen.
|
||
57<a href="#fn57" class="footnote-ref" id="fnref57" role="doc-noteref"><sup>57</sup></a></p>
|
||
<p>Weber, Max. <em>Wirtschaft und Gesellschaft</em>, 1922
|
||
(postuum). Rationeel-juridische bureaucratie en de theorie van
|
||
organisatorische legitimatie. Aangehaald als het theoretische standpunt waarop het
|
||
<em> post-Weberiaanse</em> argument in paragraaf 2 reageert.</p>
|
||
<h3 id="scholarly-sources-cited-in-the-monolithic-to-pluralism-pivot-argument-section-2.2">Wetenschappelijke
|
||
bronnen aangehaald in het argument over de verschuiving van monolithisme naar pluralisme (paragraaf
|
||
2.2)</h3>
|
||
<p>Berlin, Isaiah. <em>The Pursuit of the Ideal</em>. 1988 Agnelli
|
||
Prize-lezing. Herdrukt in <em>The Crooked Timber of Humanity:
|
||
Chapters in the History of Ideas</em>, onder redactie van Henry Hardy,
|
||
Princeton University Press, 1990. Berlins volwassen verklaring van
|
||
waardenpluralisme als voorwaarde voor het menselijk leven in plaats van een betreurenswaardig
|
||
kenmerk van het morele landschap.<a href="#fn58" class="footnote-ref" id="fnref58" role="doc-noteref"><sup>58</sup></a></p>
|
||
<p>Berlin, Isaiah. <em>Four Essays on Liberty</em>. Oxford
|
||
University Press, 1969. Met inbegrip van “Two Concepts of Liberty” (1958)
|
||
en aanverwante essays over waardepuralisme en onvergelijkbaarheid.<a href="#fn59" class="footnote-ref" id="fnref59" role="doc-noteref"><sup>59</sup></a></p>
|
||
<p>Gray, John. <em>Isaiah Berlin</em>. HarperCollins, 1995;
|
||
Princeton University Press, 1996. Interpretatieve studie waarin wordt betoogd dat
|
||
pluralisme de centrale bijdrage van Berlin is en dat pluralisme geen
|
||
relativisme is, maar de voorwaarde voor herkenbaar menselijke keuze.<a href="#fn60" class="footnote-ref" id="fnref60" role="doc-noteref"><sup>60</sup></a></p>
|
||
<p>MacIntyre, Alasdair. <em>After Virtue: A Study in Moral
|
||
Theory</em>. University of Notre Dame Press, 1981. Diagnose van de
|
||
fragmentatie van het morele discours onder de omstandigheden van de late moderniteit
|
||
en het verlies van een gedeeld teleologisch kader.<a href="#fn61" class="footnote-ref" id="fnref61" role="doc-noteref"><sup>61</sup></a></p>
|
||
<p>Taylor, Charles. <em>Sources of the Self: The Making of the
|
||
Modern Identity</em>. Harvard University Press, 1989. Identificeert
|
||
atomistisch individualisme als een culturele toestand in plaats van een
|
||
natuurlijke; ontwikkelt het argument dat de morele bronnen van de moderniteit
|
||
divers en omstreden zijn.<a href="#fn62" class="footnote-ref" id="fnref62" role="doc-noteref"><sup>62</sup></a></p>
|
||
<p>Bellah, Robert, Richard Madsen, William M. Sullivan, Ann Swidler,
|
||
en Steven M. Tipton. <em>Habits of the Heart: Individualism and
|
||
Commitment in American Life</em>. University of California Press,
|
||
1985. Empirisch en interpretatief onderzoek naar de spanning tussen
|
||
individualisme en gemeenschap in de laatmoderne Amerikaanse samenleving.<a href="#fn63" class="footnote-ref" id="fnref63" role="doc-noteref"><sup>63</sup></a></p>
|
||
<p>Putnam, Robert D. <em>Bowling Alone: The Collapse and Revival of
|
||
American Community</em>. Simon & Schuster, 2000. Empirische
|
||
documentatie van afnemend sociaal kapitaal en de uitholling van
|
||
gemeenschapsinstellingen.<a href="#fn64" class="footnote-ref" id="fnref64" role="doc-noteref"><sup>64</sup></a></p>
|
||
<p>Sandel, Michael J. <em>Democracy’s Discontent: America in Search
|
||
of a Public Philosophy</em>. Harvard University Press, 1996.
|
||
Stelling dat procedureel liberalisme inhoudelijke
|
||
gemeenschapsgoederen heeft verdrongen en dat de republikeinse traditie een andere
|
||
visie op zelfbestuur biedt.<a href="#fn65" class="footnote-ref" id="fnref65" role="doc-noteref"><sup>65</sup></a></p>
|
||
<p>Piketty, Thomas. <em>Capital in the Twenty-First Century</em>.
|
||
Vertaald door Arthur Goldhammer, Harvard University Press, 2014.
|
||
Langetermijn empirische analyse van de dynamiek van kapitaalconcentratie onder
|
||
het moderne kapitalisme.<a href="#fn66" class="footnote-ref" id="fnref66" role="doc-noteref"><sup>66</sup></a></p>
|
||
<h3 id="pre-village-author-artifacts-internal-dated">Pre-Village
|
||
artefacten van auteurs (intern, gedateerd)</h3>
|
||
<p>Sy.Digital. <em>Kernwaarden en principes</em>, documentcode
|
||
STR-VAL-0001, versie 1.0, 29 maart 2025. Pre-Village
|
||
bestuursdocument van de auteur waarin een unitair set van organisatorische waarden wordt verwoord.
|
||
Intern werkdocument, aangehaald als een gedateerd artefact van de
|
||
eigen intellectuele ontwikkeling van de auteur.</p>
|
||
<p>Sy.Digital. <em>Waardenafstemmingskader</em>, documentcode
|
||
STR-GOV-0002, versie 1.0, 31 maart 2025. Pre-Village-kader van de auteur
|
||
waarin wordt getracht alle organisatorische activiteiten af te stemmen op de
|
||
STR-VAL-0001-waardenset via een afstemmingsmatrix. Intern werkdocument,
|
||
aangehaald als een gedateerd artefact.</p>
|
||
<p>Sy.Digital. <em>Agentic Organizational Structure: A New Paradigm
|
||
for Digital Sovereignty</em>, documentcode STO-INN-0002, iteratie
|
||
2, 22 april 2025. Whitepaper van de auteur van vóór Village waarin een
|
||
vierkwadrantenreorganisatie van de organisatiestructuur wordt voorgesteld rond tijdshorizonten
|
||
en informatiepersistentie in plaats van kennisbeheersing.
|
||
Intern werkdocument, aangehaald als een verouderd document.<a href="#fn67" class="footnote-ref" id="fnref67" role="doc-noteref"><sup>67</sup></a></p>
|
||
<h3 id="indigenous-data-sovereignty-sources">Bronnen over
|
||
inheemse gegevenssoevereiniteit</h3>
|
||
<p>Te Mana Raraunga — Māori Data Sovereignty Network. <em>Principes
|
||
van Māori-gegevenssoevereiniteit</em>. <a href="https://www.temanararaunga.maori.nz/" class="uri">https://www.temanararaunga.maori.nz/</a>.<a href="#fn68" class="footnote-ref" id="fnref68" role="doc-noteref"><sup>68</sup></a></p>
|
||
<p>Carroll, S. R., Garba, I., Figueroa-Rodríguez, O. L., Holbrook,
|
||
J., Lovett, R., Materechera, S., Parsons, M., Raseroka, K.,
|
||
Rodriguez-Lonebear, D., Rowe, R., Sara, R., Walker, J. D., Anderson,
|
||
J., & Hudson, M. (2020). De CARE-principes voor inheems gegevensbeheer.
|
||
<em> Data Science Journal</em>, 19(1), 43. <a href="https://www.gida-global.org/care" class="uri">https://www.gida-global.org/care</a>.<a href="#fn69" class="footnote-ref" id="fnref69" role="doc-noteref"><sup>69</sup></a></p>
|
||
<p>Te Tiriti o Waitangi (1840). Fundamenteel document erkend
|
||
in de grondwet van de exploitant en in paragraaf 5.</p>
|
||
<h3 id="primary-source-artifacts-of-the-platform-described">Primaire bronnen
|
||
van het beschreven platform</h3>
|
||
<p>Statuten van My Digital Sovereignty Ltd, versie 1.2.0,
|
||
van kracht vanaf 20-11-2025. Gepubliceerd in vijf talen op de
|
||
constitutionele URL van de exploitant.</p>
|
||
<p><em>Philosophical Foundations of the Village Project</em> (Stroh,
|
||
februari 2026). Documentaire presentatie van het Tractatus-raamwerk
|
||
en de filosofische basis van vijf tradities.<a href="#fn70" class="footnote-ref" id="fnref70" role="doc-noteref"><sup>70</sup></a></p>
|
||
<p><em>Guardian Agents en de filosofie van AI-verantwoordelijkheid</em>
|
||
(Stroh, maart 2026). Gepubliceerd artikel waarin Wittgenstein, Berlin,
|
||
Ostrom, Alexander en Te Ao Māori in kaart worden gebracht in de architectuur van de productie van Guardian
|
||
Agents. CC BY 4.0.<a href="#fn71" class="footnote-ref" id="fnref71" role="doc-noteref"><sup>71</sup></a></p>
|
||
<p><em>AI-governance voor gemeenschappen</em>, artikelenreeks (My
|
||
Digital Sovereignty Ltd, maart 2026), artikelen 01–05. Met name
|
||
verwijzing naar artikel 02 (<em>Missieverschuiving door technologie-
|
||
toepassing</em>) en artikel 05 (<em>Weerstand bieden tegen verschuiving naar
|
||
wereldwijde internetnormen</em>).<a href="#fn72" class="footnote-ref" id="fnref72" role="doc-noteref"><sup>72</sup></a><a href="#fn73" class="footnote-ref" id="fnref73" role="doc-noteref"><sup>73</sup></a></p>
|
||
<p><em>Ons plan</em> (mysovereignty.digital/our-plan.html) —
|
||
langetermijnroadmap, planning van de liefdadigheidsstichting, verklaring over de vorming van de technische adviesraad, concept voor inspraak in het gemeenschapsbestuur.</p>
|
||
<p><em>Waarden</em> (mysovereignty.digital/values.html) — zes
|
||
principes van de statuten van de exploitant.</p>
|
||
<p><em>Federatie</em> (mysovereignty.digital/federation.html) —
|
||
sjabloon voor bilateraal federatiecontract en gelaagd toestemmingsmodel.
|
||
model.</p>
|
||
<p><em>Prijzen</em> (mysovereignty.digital/pricing.html) — vaste
|
||
prijzen per gemeenschap, vastgelegde oprichtingsprijs, maximum van 200 leden met
|
||
federatie als uitbreidingsmogelijkheid.</p>
|
||
<p><em>Van Help-widget tot wereldwijde diensten: hoe dorpsgemeenschappen
|
||
elkaar ondersteunen</em> (april 2026) — tuakana-teina vijf-fasen
|
||
routekaart, whakapapa-not-badges-toezegging, koha-gebaseerde toegang voor
|
||
inheemse gemeenschappen.<a href="#fn74" class="footnote-ref" id="fnref74" role="doc-noteref"><sup>74</sup></a></p>
|
||
<p>Tractatus Framework Repository. <a href="https://codeberg.org/mysovereignty/tractatus-framework" class="uri">https://codeberg.org/mysovereignty/tractatus-framework</a>.
|
||
EUPL-1.2 voorgesteld; huidige releasecadans afhankelijk van de aanvraag voor het
|
||
NGI Zero Commons Fund in april 2026.</p>
|
||
<hr />
|
||
<hr />
|
||
<h2 id="copyright-and-licence">Auteursrecht en licentie</h2>
|
||
<p>© 2026 <strong>My Digital Sovereignty Limited</strong>, Aotearoa
|
||
Nieuw-Zeeland. Alle rechten voorbehouden, onder voorbehoud van de onderstaande licentie.</p>
|
||
<p>Dit werk wordt beschikbaar gesteld onder een <strong>Creative Commons
|
||
Attribution 4.0 International Licence</strong> (CC BY 4.0). Om
|
||
een kopie van deze licentie te bekijken, ga <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" class="uri">naar https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/</a>, of
|
||
stuur een brief naar Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA
|
||
94042, VS.</p>
|
||
<p><strong>U bent vrij om:</strong></p>
|
||
<ul>
|
||
<li><strong>Delen</strong> — het materiaal kopiëren en herdistribueren in
|
||
elk medium of formaat.</li>
|
||
<li><strong>Aanpassen</strong> — het materiaal remixen, transformeren en erop voortbouwen
|
||
voor elk doel, inclusief commercieel gebruik.</li>
|
||
</ul>
|
||
<p>De licentiegever kan deze vrijheden niet intrekken zolang u zich houdt aan
|
||
de licentievoorwaarden.</p>
|
||
<p><strong>Onder de volgende voorwaarden:</strong></p>
|
||
<ul>
|
||
<li><strong>Naamsvermelding</strong> — Hergebruikers zijn verplicht om
|
||
My Digital Sovereignty Limited en John
|
||
Stroh als auteur van dit werk op passende wijze te vermelden, een link naar de licentie te verstrekken,
|
||
en aan te geven of er wijzigingen zijn aangebracht. Naamsvermelding mag op elke
|
||
redelijke manier plaatsvinden, maar niet op een manier die suggereert dat My Digital
|
||
Sovereignty Limited of de auteur de hergebruiker of het
|
||
hergebruik onderschrijft.</li>
|
||
<li><strong>Geen aanvullende beperkingen</strong> — U mag geen
|
||
juridische voorwaarden of technische maatregelen toepassen die anderen wettelijk beperken
|
||
in het doen van iets wat de licentie toestaat.</li>
|
||
</ul>
|
||
<p><strong>Kennisgevingen:</strong></p>
|
||
<ul>
|
||
<li>U hoeft zich niet aan de licentie te houden voor elementen van het
|
||
materiaal die tot het publieke domein behoren of wanneer uw gebruik is toegestaan op grond van een
|
||
toepasselijke uitzondering of beperking.</li>
|
||
<li>Er worden geen garanties gegeven. De licentie geeft u mogelijk niet alle
|
||
toestemmingen die nodig zijn voor uw beoogde gebruik. Andere
|
||
rechten, zoals publiciteits-, privacy- of morele rechten, kunnen bijvoorbeeld beperkingen opleggen aan de manier waarop u
|
||
het materiaal gebruikt.</li>
|
||
</ul>
|
||
<h3 id="suggested-citation-formats">Aanbevolen citatieformaten</h3>
|
||
<p><strong>Volledige bronvermelding (Chicago-stijl, auteur-datum).</strong></p>
|
||
<blockquote>
|
||
<p>Stroh, John [ORCID <a href="https://orcid.org/0009-0005-2933-7170">0009-0005-2933-7170</a>].
|
||
2026. <em>Distributieve rechtvaardigheid door structuur: een praktijkvoorbeeld op
|
||
gemeenschapsniveau van waardenbestendigheid</em>. Versie 1.0. My Digital
|
||
Sovereignty Limited, Aotearoa Nieuw-Zeeland. Gepubliceerd op 16 april 2026.
|
||
DOI: <a href="https://doi.org/10.5281/zenodo.19600614">10.5281/zenodo.19600614</a>.
|
||
HTML-editie op <a href="https://agenticgovernance.digital/whitepapers/distributive-equity.html" class="uri">https://agenticgovernance.digital/whitepapers/distributive-equity.html</a>.
|
||
Gelicentieerd onder Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY
|
||
4.0).</p>
|
||
</blockquote>
|
||
<p><strong>Korte bronvermelding (in de tekst).</strong></p>
|
||
<blockquote>
|
||
<p>Stroh (2026)</p>
|
||
</blockquote>
|
||
<p><strong>BibTeX.</strong></p>
|
||
<div class="sourceCode" id="cb1"><pre class="sourceCode bibtex"><code class="sourceCode bibtex"><span id="cb1-1"><a href="#cb1-1" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a><span class="va">@misc</span>{<span class="ot">stroh2026distributive</span>,</span>
|
||
<span id="cb1-2"><a href="#cb1-2" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">auteur</span> = {Stroh, John},</span>
|
||
<span id="cb1-3"><a href="#cb1-3" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">titel</span> = {Distributieve rechtvaardigheid door structuur:</span>
|
||
<span id="cb1-4"><a href="#cb1-4" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> Een praktijkvoorbeeld op gemeenschapsniveau van de hardnekkigheid van waarden},</span>
|
||
<span id="cb1-5"><a href="#cb1-5" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">howpublished</span> = {My Digital Sovereignty Limited, Aotearoa Nieuw-Zeeland},</span>
|
||
<span id="cb1-6"><a href="#cb1-6" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">versie</span> = {1.0},</span>
|
||
<span id="cb1-7"><a href="#cb1-7" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">jaar</span> = {2026},</span>
|
||
<span id="cb1-8"><a href="#cb1-8" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">maand</span> = <span class="st">apr</span>,</span>
|
||
<span id="cb1-9"><a href="#cb1-9" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">doi</span> = {10.5281/zenodo.19600614},</span>
|
||
<span id="cb1-10"><a href="#cb1-10" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">url</span> = {https://doi.org/10.5281/zenodo.19600614},</span>
|
||
<span id="cb1-11"><a href="#cb1-11" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">orcid</span> = {0009-0005-2933-7170},</span>
|
||
<span id="cb1-12"><a href="#cb1-12" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a> <span class="dt">opmerking</span> = {HTML-editie op https://agenticgovernance.digital/whitepapers/distributive-equity.html. Gelicentieerd onder Creative Commons Attribution 4.0 International.}</span>
|
||
<span id="cb1-13"><a href="#cb1-13" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a>}</span></code></pre></div>
|
||
<h3 id="contact">Contact</h3>
|
||
<p>Voor vragen over citaten, licenties, inhoudelijke discussie
|
||
over het betoog of correctie van fouten:</p>
|
||
<p><strong>John Stroh</strong>, directeur, My Digital Sovereignty
|
||
Limited ORCID: <a href="https://orcid.org/0009-0005-2933-7170" class="uri">https://orcid.org/0009-0005-2933-7170</a> DOI (dit
|
||
artikel): <a href="https://doi.org/10.5281/zenodo.19600614" class="uri">https://doi.org/10.5281/zenodo.19600614</a> E-mail: <a href="mailto:john.stroh@mysovereignty.digital" class="email">john.stroh@mysovereignty.digital</a> Website van de uitgever
|
||
: <a href="https://mysovereignty.digital" class="uri">https://mysovereignty.digital</a> Onderzoekswebsite: <a href="https://agenticgovernance.digital" class="uri">https://agenticgovernance.digital</a></p>
|
||
<h3 id="machine-readable-licence-metadata">Machinaal leesbare licentie-
|
||
metadata</h3>
|
||
<p>De gepubliceerde HTML-editie van dit artikel bevat de volgende
|
||
metadata in de documentkop voor geautomatiseerde citatie en licentie-
|
||
detectie:</p>
|
||
<div class="sourceCode" id="cb2"><pre class="sourceCode html"><code class="sourceCode html"><span id="cb2-1"><a href="#cb2-1" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a><span class="dt"><</span><span class="kw">link</span> <span class="er">rel</span><span class="ot">=</span><span class="st">"license"</span> <span class="er">href</span><span class="ot">=</span><span class="st">"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/"</span><span class="dt">></span></span>
|
||
<span id="cb2-2"><a href="#cb2-2" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a><span class="dt"><</span><span class="kw">meta</span> <span class="er">naam</span><span class="ot">=</span><span class="st">"dcterms.rights"</span> <span class="er">inhoud</span><span class="ot">=</span><span class="st">"© 2026 My Digital Sovereignty Limited. Gelicentieerd onder CC BY 4.0."</span><span class="dt">></span></span>
|
||
<span id="cb2-3"><a href="#cb2-3" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a><span class="dt"><</span><span class="kw">meta</span> <span class="er">naam</span><span class="ot">=</span><span class="st">"dcterms.license"</span> <span class="er">inhoud</span><span class="ot">=</span><span class="st">"https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/"</span><span class="dt">></span></span>
|
||
<span id="cb2-4"><a href="#cb2-4" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a><span class="dt"><</span><span class="kw">meta</span> <span class="er">naam</span><span class="ot">=</span><span class="st">"dcterms.creator"</span> <span class="er">inhoud</span><span class="ot">=</span><span class="st">"John Stroh"</span><span class="dt">></span></span>
|
||
<span id="cb2-5"><a href="#cb2-5" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a><span class="dt"><</span><span class="kw">meta</span> <span class="er">naam</span><span class="ot">=</span><span class="st">"dcterms.publisher"</span> <span class="er">inhoud</span><span class="ot">=</span><span class="st">"My Digital Sovereignty Limited"</span><span class="dt">></span></span>
|
||
<span id="cb2-6"><a href="#cb2-6" aria-hidden="true" tabindex="-1"></a><span class="dt"><</span><span class="kw">meta</span> <span class="er">naam</span><span class="ot">=</span><span class="st">"dcterms.dateSubmitted"</span> <span class="er">inhoud</span><span class="ot">=</span><span class="st">"2026-04-16"</span><span class="dt">></span></span></code></pre></div>
|
||
<hr />
|
||
<p><strong>Versie 1.0 — eerste herziene editie.</strong> V1.0
|
||
bevat een inhoudelijke herziening van Sectie 5 (op de Maori gebaseerde
|
||
principes) door Dr. Karaitiana Taiuru, die om één specifieke
|
||
correctie verzocht — het verwijderen van een zin die Te Mana
|
||
Raraunga en de CARE-principes verkeerd omschreef als “formele academische formulering”
|
||
terwijl het op zichzelf staande gezaghebbende kaders zijn en waarvan
|
||
de oorspronkelijke karakterisering de fundamentele rol van Te Tiriti
|
||
o Waitangi over het hoofd zag. De correctie is doorgevoerd in alle vijf taalversies.
|
||
Verdere kritiek en aanvullingen zijn welkom op het bovenstaande adres
|
||
en zullen worden verwerkt in volgende versies. De auteur heeft het
|
||
boek van het genoemde Blockx-project nog niet gelezen; verwijzingen
|
||
naar het project zijn ontleend aan openbare projectsamenvattingen, en elke
|
||
toekomstige editie met directe citaten uit het boek zal worden uitgegeven als
|
||
V1.1 of hoger.</p>
|
||
<p><em>My Digital Sovereignty Limited — Aotearoa Nieuw-Zeeland, 16
|
||
april 2026.</em></p>
|
||
<aside id="footnotes" class="footnotes footnotes-end-of-document" role="doc-endnotes">
|
||
<hr />
|
||
<ol>
|
||
<li id="fn1"><p>Het project „De macht van platformen in ecosystemen
|
||
aan banden leggen via contract- en mededingingsrecht” is een door het FWO gefinancierd
|
||
onderzoeksproject aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Antwerpen, met Jan Blockx
|
||
(tenure-track-universitair docent, Europees economisch recht) als
|
||
hoofdonderzoeker, dat loopt van 2022 tot 2025. Het project ontwikkelt een
|
||
op ecosystemen gebaseerd juridisch model waarin drie aspecten van de macht van platformen
|
||
macht integreert: het platform als poortwachter van het platform, als wetgever van
|
||
de relaties binnen het ecosysteem, en als contractuele actor
|
||
met rechten en verantwoordelijkheden binnen het ecosysteem. Het
|
||
driefunctiemodel zoals dat in dit artikel wordt gebruikt, is ontleend aan
|
||
openbare projectsamenvattingen; de auteur van dit artikel heeft de
|
||
volledige publicatie van het project niet gelezen en citeert deze niet rechtstreeks.<a href="#fnref1" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn2"><p>Li, Yibo. “Characterising Ecosystem Power: the Use
|
||
of Pricing and Contractual Leverages.” <em>Utrecht Law Review</em>,
|
||
Volume 21, Issue 1 (september 2025), pp. 4–18. DOI:
|
||
10.36633/ulr.1097. Introduceert ecosysteemkracht als iets anders dan
|
||
traditionele marktmacht en onderhandelingsmacht; identificeert prijsstelling
|
||
en contractuele hefbomen als sleutelmechanismen waarmee platforms
|
||
de welvaartsverdeling onder deelnemers beïnvloeden; stelt
|
||
distributieve rechtvaardigheid voor als een aanvullende overweging in het mededingingsrecht.<a href="#fnref2" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn3"><p>Het project “Taming Ecosystem Power of Platforms
|
||
through Contract and Competition Law” is een door het FWO gefinancierd
|
||
onderzoeksproject aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit
|
||
van Antwerpen, met Jan Blockx
|
||
(tenure-track assistent-professor, Europees economisch recht) als
|
||
hoofdonderzoeker, dat loopt van 2022 tot 2025. Het project ontwikkelt een
|
||
op het ecosysteem gebaseerd juridisch model dat drie aspecten van platformmacht
|
||
macht — het platform als poortwachter van het platform, als wetgever van
|
||
de relaties binnen het ecosysteem, en als contractuele actor
|
||
met rechten en verantwoordelijkheden binnen het ecosysteem. Het
|
||
driefunctiemodel zoals gebruikt in dit artikel is ontleend aan
|
||
openbare projectsamenvattingen; de auteur van dit artikel heeft de
|
||
volledige publicatie van het project niet gelezen en citeert deze niet rechtstreeks.<a href="#fnref3" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn4"><p>Li, Yibo. “Characterising Ecosystem Power: the Use
|
||
of Pricing and Contractual Leverages.” <em>Utrecht Law Review</em>,
|
||
Volume 21, Issue 1 (september 2025), pp. 4–18. DOI:
|
||
10.36633/ulr.1097. Introduceert ecosysteemkracht als iets dat zich onderscheidt van
|
||
traditionele marktmacht en onderhandelingsmacht; identificeert prijsstelling
|
||
en contractuele hefbomen als sleutelmechanismen waarmee platforms
|
||
de welvaartsverdeling onder deelnemers beïnvloeden; stelt
|
||
distributieve rechtvaardigheid voor als een aanvullende overweging bij antitrustzaken.<a href="#fnref4" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn5"><p>Stroh, John. <em>Guardian Agents and the Philosophy
|
||
of AI Accountability: How Wittgenstein, Berlin, Ostrom, and Te Ao
|
||
Maori Converge in a Production Governance Architecture</em>. My
|
||
Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html</a>.
|
||
Licentie: CC BY 4.0 International.<a href="#fnref5" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn6"><p>Stroh, John. <em>The Philosophical Foundations of
|
||
the Village Project: A Framework for Digital Sovereignty and
|
||
Pluralist AI Governance</em>. My Digital Sovereignty Ltd, februari
|
||
2026. Documenteert de drielaagse constitutionele architectuur, de zes
|
||
onherleidbaar verschillende morele kaders (deontologisch,
|
||
consequentialistisch, deugd, zorg, communitaristisch, inheems
|
||
relationeel), de vijf Alexander-principes gecodificeerd als Tractatus-
|
||
regels (Deep Interlock, Structure-Preserving Transformation,
|
||
Gradients, Living Process, Not-Separateness), en de dertien
|
||
wijsheidtradities op Laag 3. Beschikbaar als brondocument voor
|
||
het gepubliceerde materiaal dat elders in deze referenties wordt geciteerd.<a href="#fnref6" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn7"><p><em>AI-beheer in gemeenschaps- en non-profitcontexten:
|
||
AI ten dienste van de missie</em>. Artikel 2 in de reeks AI
|
||
Governance for Communities, My Digital Sovereignty Ltd, maart
|
||
2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-02.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-02.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>Mission Drift Through
|
||
Technology Adoption</em>.<a href="#fnref7" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn8"><p><em>Village AI: een soevereine benadering met kleine taalmodellen
|
||
</em>. Artikel 5 in de reeks AI Governance for Communities
|
||
, My Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>Resisting Drift Toward
|
||
Global-Internet Norms</em>, waarin de waardeverschuiving wordt beschreven in AI-modellen
|
||
die zijn getraind op gegevens op internet-schaal en de architecturale reacties daarop
|
||
.<a href="#fnref8" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn9"><p>Sy.Digital. <em>Agentic Organizational Structure: A
|
||
New Paradigm for Digital Sovereignty</em>. Intern whitepaper,
|
||
documentcode STO-INN-0002, versie 2, gedateerd 22 april 2025. Auteur
|
||
John Stroh (met AI-ondersteuning). De samenvatting van het document
|
||
beschrijft een verschuiving van hiërarchieën voor kennisbeheer naar
|
||
een op kwadranten gebaseerde organisatie rond tijdshorizonten en
|
||
informatiepersistentie; in paragraaf 1.1 wordt betoogd dat traditionele
|
||
organisatiehiërarchieën zijn ontworpen rond kennisbeheer als
|
||
primair organisatieprincipe en dat het fundamentele uitgangspunt van
|
||
hiërarchische organisatie wegvalt wanneer kennis universeel
|
||
toegankelijk is via AI; paragraaf 10 is getiteld <em>Beyond
|
||
Bureaucracy</em>. Het document wordt hier aangehaald als een intern, gedateerd
|
||
artefact van de eigen intellectuele ontwikkeling van de auteur en wordt
|
||
waar relevant letterlijk geciteerd. Volledige tekst beschikbaar op verzoek aan de
|
||
auteur; niet openbaar gepubliceerd.<a href="#fnref9" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn10"><p>De zin is ontleend aan een niet-verzonden concept van de
|
||
subsidieaanvraag van de exploitant voor NGI Fediversity, gearchiveerd in
|
||
<code> docs/strategy/DRAFT Fediversity Application paragraphs 290326.md</code>
|
||
in de privé-repository van de exploitant, paragraaf geschreven door John
|
||
Stroh, maart 2026. Letterlijk geciteerd met toestemming van de auteur.<a href="#fnref10" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn11"><p><em>Governing AI in Community and Not-for-Profit
|
||
Contexts: AI in the Service of Mission</em>. Artikel 2 in de reeks AI
|
||
Governance for Communities, My Digital Sovereignty Ltd, maart
|
||
2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-02.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-02.html</a>.
|
||
Met name verwijzing naar het hoofdstuk <em>Mission Drift Through
|
||
Technology Adoption</em>.<a href="#fnref11" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn12"><p><em>Village AI: een soevereine benadering met kleine taalmodellen
|
||
</em>. Artikel 5 in de reeks AI Governance for Communities
|
||
, My Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>Resisting Drift Toward
|
||
Global-Internet Norms</em>, waarin de waardeverschuiving wordt beschreven in AI-modellen
|
||
die zijn getraind op gegevens op internet-schaal en de architecturale reacties daarop
|
||
.<a href="#fnref12" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn13"><p>MacIntyre, Alasdair. <em>After Virtue: A Study in
|
||
Moral Theory</em>. University of Notre Dame Press, 1981 (eerste
|
||
editie); tweede editie 1984; derde editie 2007. MacIntyre stelt
|
||
dat het moderne morele discours een fragmentarisch overblijfsel is van oudere
|
||
gedeelde tradities en dat het hedendaagse ethische debat plaatsvindt
|
||
zonder het teleologische kader dat het mogelijk zou maken om tot
|
||
overeenstemming te komen. Geciteerd in paragraaf 2.2 als een van de pijlers van de wetenschappelijke literatuur over
|
||
de verschuiving van gemeenschapsgericht naar individualistisch, die ten grondslag ligt aan de
|
||
diagnose van de auteur inzake de hardnekkigheid van waarden.<a href="#fnref13" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn14"><p>Taylor, Charles. <em>Sources of the Self: The
|
||
Making of the Modern Identity</em>. Harvard University Press, 1989.
|
||
Taylors historische en analytische betoog dat de moderne identiteit
|
||
put uit diverse en soms onverenigbare morele bronnen, en dat
|
||
atomisme — de opvatting dat het individu de enige legitieme bron
|
||
van waarde is — een culturele toestand is in plaats van een natuurlijke. Zie
|
||
ook Taylor, <em>The Ethics of Authenticity</em> (Harvard University
|
||
Press, 1991) voor een beknoptere uiteenzetting van de stelling over de malaise van de moderniteit
|
||
.<a href="#fnref14" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn15"><p>Bellah, Robert N., Richard Madsen, William M.
|
||
Sullivan, Ann Swidler en Steven M. Tipton. <em>Habits of the
|
||
Heart: Individualism and Commitment in American Life</em>.
|
||
University of California Press, 1985. Empirisch-interpretatieve studie
|
||
van de spanning tussen individualisme en gemeenschap in de laatmoderne
|
||
Amerikaanse samenleving; de terminologie die het
|
||
probleem benoemt voor veel van het latere communitaristisch-liberale debat.<a href="#fnref15" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn16"><p>Putnam, Robert D. <em>Bowling Alone: The Collapse
|
||
and Revival of American Community</em>. Simon & Schuster, 2000.
|
||
Empirische documentatie van afnemend sociaal kapitaal — deelname
|
||
aan maatschappelijke verenigingen, informele sociale netwerken en op vertrouwen gebaseerde
|
||
collectieve actie — in de Verenigde Staten in de tweede helft van de
|
||
twintigste eeuw. Geciteerd in paragraaf 2.2 als empirische bevestiging
|
||
van de verschuiving waarop het werk van de auteur vóór The Village reageerde.<a href="#fnref16" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn17"><p>Sandel, Michael J. <em>Democracy’s Discontent:
|
||
America in Search of a Public Philosophy</em>. Harvard University
|
||
Press, 1996. Stelt dat procedureel liberalisme — de opvatting dat
|
||
politieke filosofie neutraal moet zijn ten aanzien van inhoudelijke opvattingen over
|
||
het goede — de republikeinse traditie heeft verdrongen waarin
|
||
burgers gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het cultiveren van de
|
||
karaktereigenschappen die nodig zijn voor zelfbestuur. Sandels latere werk,
|
||
met name <em>What Money Can’t Buy: The Moral Limits of Markets</em>
|
||
(Farrar, Straus and Giroux, 2012), breidt het betoog uit naar de
|
||
vermarkting van goederen die niet te koop zouden mogen zijn.<a href="#fnref17" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn18"><p>Piketty, Thomas. <em>Capital in the Twenty-First
|
||
Century</em>. Vertaald uit het Frans door Arthur Goldhammer,
|
||
Harvard University Press, 2014 (oorspronkelijk gepubliceerd in het Frans als
|
||
<em> Le capital au XXIe siècle</em>, Éditions du Seuil, 2013).
|
||
Langetermijn empirische analyse van de dynamiek van kapitaalconcentratie onder
|
||
het moderne kapitalisme; Piketty’s centrale stelling — dat wanneer het
|
||
rendement op kapitaal hoger is dan de economische groei, ongelijkheid
|
||
op de lange termijn de neiging heeft om toe te nemen — wordt hier alleen aangehaald als onderdeel van de
|
||
achtergrondliteratuur over concentratiedynamiek, niet als een stelling
|
||
waarover het artikel een standpunt inneemt.<a href="#fnref18" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn19"><p>Berlin, Isaiah. “The Pursuit of the Ideal.” 1988
|
||
Agnelli Prize-lezing. Herdrukt in <em>The Crooked Timber of
|
||
Humanity: Chapters in the History of Ideas</em>, onder redactie van Henry
|
||
Hardy, Princeton University Press, 1990. Het essay is Berlins meest
|
||
expliciete, volwassen uiteenzetting van de opvatting dat de pluraliteit van authentieke
|
||
menselijke waarden een voorwaarde is voor het menselijk leven, in plaats van een betreurenswaardig
|
||
obstakel voor de opbouw van een uniform moreel kader. De titel
|
||
van het boek verwijst naar Kants uitspraak <em>“Aus so krummem Holze, als
|
||
woraus der Mensch gemacht ist, kann nichts ganz Gerades gezimmert
|
||
werden”</em> — “Uit het kromme hout van de mensheid is nog nooit iets
|
||
rechts gemaakt” — die Berlin beschouwt als een samenvatting van zijn
|
||
standpunt<a href="#fnref19" class="footnote-back" role="doc-backlink">.↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn20"><p>Berlin, Isaiah. <em>Four Essays on Liberty</em>.
|
||
Oxford University Press, 1969. Bevat “Two Concepts of Liberty”
|
||
(1958) — het onderscheid tussen negatieve en positieve vrijheid — en
|
||
gerelateerde essays waarin Berlin betoogt dat echte menselijke
|
||
waarden meervoudig zijn, soms onvergelijkbaar, en vaak met elkaar
|
||
in conflict staan.<a href="#fnref20" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn21"><p>Gray, John. <em>Isaiah Berlin</em>. HarperCollins,
|
||
1995; heruitgegeven door Princeton University Press, 1996, onder de
|
||
titel <em>Isaiah Berlin: An Interpretation of His Thought</em>.
|
||
Gray’s interpretatieve studie stelt dat waardepuralisme Berlins
|
||
centrale en meest blijvende bijdrage is, en dat Berlins pluralisme
|
||
categorisch verschilt van zowel relativisme als subjectivisme:
|
||
pluralisme benoemt de objectieve toestand dat er een pluraliteit van echte
|
||
goederen bestaat en dat de menselijke keuze daartussen niet kan worden geëlimineerd
|
||
zonder datgene te elimineren wat het menselijk leven onderscheidt.<a href="#fnref21" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn22"><p>Stroh, John. <em>The Philosophical Foundations of
|
||
the Village Project: A Framework for Digital Sovereignty and
|
||
Pluralist AI Governance</em>. My Digital Sovereignty Ltd, februari
|
||
2026. Documenteert de drielagige constitutionele architectuur, de zes
|
||
onherleidbaar verschillende morele kaders (deontologisch,
|
||
consequentialistisch, deugd, zorg, communitaristisch, inheems
|
||
relationeel), de vijf Alexander-principes gecodificeerd als Tractatus-
|
||
regels (Deep Interlock, Structure-Preserving Transformation,
|
||
Gradients, Living Process, Not-Separateness), en de dertien
|
||
wijsheidstradities op Laag 3. Beschikbaar als brondocument voor
|
||
het gepubliceerde materiaal dat elders in deze referenties wordt aangehaald.<a href="#fnref22" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn23"><p>Stroh, John. <em>Guardian Agents en de filosofie
|
||
van AI-verantwoordingsplicht: hoe Wittgenstein, Berlin, Ostrom en Te Ao
|
||
Maori samenkomen in een architectuur voor productiebeheer</em>. My
|
||
Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html</a>.
|
||
Licentie: CC BY 4.0 International.<a href="#fnref23" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn24"><p>Stroh, John. <em>Guardian Agents and the Philosophy
|
||
of AI Accountability: How Wittgenstein, Berlin, Ostrom, and Te Ao
|
||
Maori Converge in a Production Governance Architecture</em>. My
|
||
Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html</a>.
|
||
Licentie: CC BY 4.0 International.<a href="#fnref24" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn25"><p>Berlin, Isaiah. “The Pursuit of the Ideal.” Lezing ter gelegenheid van de
|
||
Agnelli Prize-lezing. Herdrukt in <em>The Crooked Timber of
|
||
Humanity: Chapters in the History of Ideas</em>, onder redactie van Henry
|
||
Hardy, Princeton University Press, 1990. Het essay is Berlins meest
|
||
expliciete, volwassen uiteenzetting van de opvatting dat de pluraliteit van authentieke
|
||
menselijke waarden een voorwaarde is voor het menselijk leven, in plaats van een betreurenswaardig
|
||
obstakel voor de opbouw van een uniform moreel kader. De titel
|
||
van het boek verwijst naar Kants uitspraak <em>“Aus so krummem Holze, als
|
||
woraus der Mensch gemacht ist, kann nichts ganz Gerades gezimmert
|
||
werden”</em> — “Uit het kromme hout van de mensheid is nog nooit iets
|
||
rechts gemaakt” — die Berlin beschouwt als een samenvatting van zijn
|
||
standpunt<a href="#fnref25" class="footnote-back" role="doc-backlink">.↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn26"><p>Berlin, Isaiah. <em>Four Essays on Liberty</em>.
|
||
Oxford University Press, 1969. Bevat “Two Concepts of Liberty”
|
||
(1958) — het onderscheid tussen negatieve en positieve vrijheid — en
|
||
gerelateerde essays waarin Berlin betoogt dat echte menselijke
|
||
waarden meervoudig zijn, soms onvergelijkbaar, en vaak met elkaar
|
||
in conflict staan.<a href="#fnref26" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn27"><p>Gray, John. <em>Isaiah Berlin</em>. HarperCollins,
|
||
1995; heruitgegeven door Princeton University Press, 1996, onder de
|
||
titel <em>Isaiah Berlin: An Interpretation of His Thought</em>.
|
||
Gray’s interpretatieve studie stelt dat waardepuralisme Berlins
|
||
centrale en meest blijvende bijdrage is, en dat Berlins pluralisme
|
||
categorisch verschilt van zowel relativisme als subjectivisme:
|
||
pluralisme benoemt de objectieve toestand dat er een pluraliteit van echte
|
||
goederen bestaat en dat de menselijke keuze daartussen niet kan worden geëlimineerd
|
||
zonder datgene te elimineren wat het menselijk leven onderscheidt.<a href="#fnref27" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn28"><p>Stroh, John. <em>The Philosophical Foundations of
|
||
the Village Project: A Framework for Digital Sovereignty and
|
||
Pluralist AI Governance</em>. My Digital Sovereignty Ltd, februari
|
||
2026. Documenteert de drielagige constitutionele architectuur, de zes
|
||
onherleidbaar verschillende morele kaders (deontologisch,
|
||
consequentialistisch, deugd, zorg, communitaristisch, inheems
|
||
relationeel), de vijf Alexander-principes gecodificeerd als Tractatus-
|
||
regels (Deep Interlock, Structure-Preserving Transformation,
|
||
Gradients, Living Process, Not-Separateness), en de dertien
|
||
wijsheidstradities op Laag 3. Beschikbaar als brondocument voor
|
||
het gepubliceerde materiaal dat elders in deze referenties wordt aangehaald.<a href="#fnref28" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn29"><p>Stroh, John. <em>Guardian Agents and the Philosophy
|
||
of AI Accountability: How Wittgenstein, Berlin, Ostrom, and Te Ao
|
||
Maori Converge in a Production Governance Architecture</em>. My
|
||
Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html</a>.
|
||
Licentie: CC BY 4.0 International.<a href="#fnref29" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn30"><p>Ostrom, Elinor. <em>Governing the Commons: The
|
||
Evolution of Institutions for Collective Action</em>. Cambridge
|
||
University Press, 1990. De auteur noemt het boek uit 1990 als de
|
||
primaire bron voor polycentrisch bestuur en geneste ondernemingen;
|
||
Ostroms latere werk over sociaal-ecologische systemen breidt deze
|
||
basis uit en is opgenomen in de behandeling van interdorpsfederaties
|
||
binnen het Tractatus-raamwerk.<a href="#fnref30" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn31"><p>Alexander, Christopher, Sara Ishikawa en Murray
|
||
Silverstein. <em>A Pattern Language: Towns, Buildings,
|
||
Construction</em>. Oxford University Press, 1977. De 253 patronen
|
||
in het boek vormen de methodologische basis voor de vijf
|
||
regels van het Tractatus-raamwerk, gecodificeerd in <code>inst_090</code> tot en met
|
||
<code> inst_094</code> — Deep Interlock, Structure-Preserving
|
||
Transformation, Gradients Rather Than Boundaries, Living Process,
|
||
en Not-Separateness. Alexanders latere werk <em>The Nature of
|
||
Order</em> (delen 1–4, 2002–2004) ontwikkelt de theorie van levende
|
||
systemen waaruit het principe van het “Living Process” put.<a href="#fnref31" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn32"><p>Stroh, John. <em>The Philosophical Foundations of
|
||
the Village Project: A Framework for Digital Sovereignty and
|
||
Pluralist AI Governance</em>. My Digital Sovereignty Ltd, februari
|
||
2026. Documenteert de drielaagse constitutionele architectuur, de zes
|
||
onherleidbaar verschillende morele kaders (deontologisch,
|
||
consequentialistisch, deugd, zorg, communitaristisch, inheems
|
||
relationeel), de vijf Alexander-principes gecodificeerd als Tractatus-
|
||
regels (Deep Interlock, Structure-Preserving Transformation,
|
||
Gradients, Living Process, Not-Separateness), en de dertien
|
||
wijsheidstradities op Laag 3. Beschikbaar als brondocument voor
|
||
het gepubliceerde materiaal dat elders in deze referenties wordt aangehaald.<a href="#fnref32" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn33"><p>De CARE-principes voor inheems gegevensbeheer
|
||
(Collectief voordeel, Beheersingsbevoegdheid, Verantwoordelijkheid, Ethiek)
|
||
zijn ontwikkeld door de Global Indigenous Data Alliance. Gepubliceerd op <a href="https://www.gida-global.org/care" class="uri">
|
||
https://www.gida-global.org/care</a>. Verwezen naar in de
|
||
pagina over de grondwet en waarden van de exploitant.<a href="#fnref33" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn34"><p>Te Mana Raraunga — Māori Data Sovereignty Network,
|
||
opgericht in 2015, publiceert de principes van Māori-gegevenssoevereiniteit
|
||
op <a href="https://www.temanararaunga.maori.nz/" class="uri">https://www.temanararaunga.maori.nz/</a>. De zes
|
||
principes — rangatiratanga, whakapapa, whanaungatanga, kotahitanga,
|
||
manaakitanga, kaitiakitanga — worden in dit document herhaaldelijk aangehaald en
|
||
worden vermeld in de statuten van de exploitant en in het artikel over de filosofie van Guardian Agents
|
||
.<a href="#fnref34" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn35"><p>Stroh, John. <em>Guardian Agents en de filosofie
|
||
van AI-verantwoordelijkheid: hoe Wittgenstein, Berlin, Ostrom en Te Ao
|
||
Maori samenkomen in een architectuur voor productiebeheer</em>. My
|
||
Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html</a>.
|
||
Licentie: CC BY 4.0 International.<a href="#fnref35" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn36"><p>Stroh, John. <em>The Philosophical Foundations of
|
||
the Village Project: A Framework for Digital Sovereignty and
|
||
Pluralist AI Governance</em>. My Digital Sovereignty Ltd, februari
|
||
2026. Documenteert de drielaagse constitutionele architectuur, de zes
|
||
onherleidbaar verschillende morele kaders (deontologisch,
|
||
consequentialistisch, deugd, zorg, communitaristisch, inheems
|
||
relationeel), de vijf Alexander-principes gecodificeerd als Tractatus-
|
||
regels (Deep Interlock, Structure-Preserving Transformation,
|
||
Gradients, Living Process, Not-Separateness), en de dertien
|
||
wijsheidtradities op Laag 3. Beschikbaar als brondocument voor
|
||
het gepubliceerde materiaal dat elders in deze referenties wordt geciteerd.<a href="#fnref36" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn37"><p>Stroh, John. <em>The Philosophical Foundations of
|
||
the Village Project: A Framework for Digital Sovereignty and
|
||
Pluralist AI Governance</em>. My Digital Sovereignty Ltd, februari
|
||
2026. Documenteert de drielaagse constitutionele architectuur, de zes
|
||
onherleidbaar verschillende morele kaders (deontologisch,
|
||
consequentialistisch, deugd, zorg, communitaristisch, inheems
|
||
relationeel), de vijf Alexander-principes gecodificeerd als Tractatus-
|
||
regels (Deep Interlock, Structure-Preserving Transformation,
|
||
Gradients, Living Process, Not-Separateness), en de dertien
|
||
wijsheidstradities op Laag 3. Beschikbaar als brondocument voor
|
||
het gepubliceerde materiaal dat elders in deze referenties wordt aangehaald.<a href="#fnref37" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn38"><p><em>Village Federation</em>. My Digital Sovereignty
|
||
Ltd, gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/federation.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/federation.html</a>.
|
||
Sjabloon voor bilateraal federatiecontract met gelaagd toestemmingsmodel.
|
||
Geciteerd als de openbare beschrijving van de federatiearchitectuur
|
||
waarnaar wordt verwezen in paragraaf 3.1 en paragraaf 6.3 van dit document.<a href="#fnref38" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn39"><p><em>Grondwet van My Digital Sovereignty
|
||
Ltd</em>, versie 1.2.0, van kracht vanaf 20-11-2025, laatst bijgewerkt
|
||
op 27-03-2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/constitutions/my-digital-sovereignty-ltd.md" class="uri">https://mysovereignty.digital/constitutions/my-digital-sovereignty-ltd.md
|
||
</a> in het Engels, Duits, Frans, Nederlands en Te Reo Māori<a href="#fnref39" class="footnote-back" role="doc-backlink">.↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn40"><p><em>Onze waarden</em>. My Digital Sovereignty Ltd,
|
||
gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/values.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/values.html</a>. Zes kernprincipes:
|
||
Soevereiniteit voorop, privacy als standaard, pluralisme boven
|
||
homogeniteit, transparantie en verantwoordingsplicht, veiligheid zonder
|
||
surveillance, duurzaam bedrijfsmodel. Hier aangehaald als de
|
||
gepubliceerde samenvatting van de waardeverbintenissen van de exploitant.<a href="#fnref40" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn41"><p><em>Onze filosofie</em>. My Digital Sovereignty
|
||
Ltd, gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/philosophy.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/philosophy.html</a>. Vier
|
||
kernprincipes waaronder de toezeggingen van het Tractatus-raamwerk
|
||
zijn samengevat: menselijke keuzevrijheid, gegevenssoevereiniteit, gemeenschap voorop,
|
||
radicale transparantie. De pagina vermeldt ook de filosofische
|
||
invloeden waarop het raamwerk is gebaseerd, waaronder Ostrom, Te Mana
|
||
Raraunga, de CARE-principes en de coöperatieve-ondernemingsleer.<a href="#fnref41" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn42"><p><em>Village AI: A Sovereign Small Language Model
|
||
Approach</em>. Artikel 5 in de reeks AI Governance for Communities,
|
||
My Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>Resisting Drift Toward
|
||
Global-Internet Norms</em>, waarin de waardeverschuiving wordt beschreven in AI-modellen
|
||
die zijn getraind op gegevens op internet-schaal en de architecturale reacties daarop
|
||
.<a href="#fnref42" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn43"><p><em>Village AI: A Sovereign Small Language Model
|
||
Approach</em>. Artikel 5 in de reeks AI Governance for Communities,
|
||
My Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>'Resisting Drift Toward
|
||
Global-Internet Norms'</em>, waarin de waardeverschuiving in AI-modellen
|
||
die zijn getraind op gegevens op internet-schaal en de architecturale reacties daarop
|
||
worden beschreven.<a href="#fnref43" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn44"><p>Stroh, John. <em>Guardian Agents and the Philosophy
|
||
of AI Accountability: How Wittgenstein, Berlin, Ostrom, and Te Ao
|
||
Maori Converge in a Production Governance Architecture</em>. My
|
||
Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html</a>.
|
||
Licentie: CC BY 4.0 International.<a href="#fnref44" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn45"><p><em>Village AI: A Sovereign Small Language Model
|
||
Approach</em>. Artikel 5 in de serie AI Governance for Communities,
|
||
My Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>Resisting Drift Toward
|
||
Global-Internet Norms</em>, waarin de waardeverschuiving wordt beschreven in AI-modellen
|
||
die zijn getraind op gegevens op internet-schaal en de architecturale reacties daarop
|
||
.<a href="#fnref45" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn46"><p><em>Village AI: A Sovereign Small Language Model
|
||
Approach</em>. Artikel 5 in de reeks AI Governance for Communities,
|
||
My Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>'Weerstand bieden tegen de verschuiving naar
|
||
Global-Internet Norms'</em>, waarin de waardeverschuiving in AI-modellen
|
||
die zijn getraind op gegevens op internet-schaal en de architecturale reacties daarop
|
||
worden beschreven.<a href="#fnref46" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn47"><p><em>Village AI: Een soeverein klein taalmodel
|
||
Benadering</em>. Artikel 5 in de reeks „AI Governance for Communities“,
|
||
My Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>Resisting Drift Toward
|
||
Global-Internet Norms</em>, waarin de waardeverschuiving wordt beschreven in AI-modellen
|
||
die zijn getraind op gegevens op internet-schaal en de architecturale reacties daarop
|
||
.<a href="#fnref47" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn48"><p>Stroh, John. <em>Guardian Agents and the Philosophy
|
||
of AI Accountability: How Wittgenstein, Berlin, Ostrom, and Te Ao
|
||
Maori Converge in a Production Governance Architecture</em>. My
|
||
Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html</a>.
|
||
Licentie: CC BY 4.0 International.<a href="#fnref48" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn49"><p><em>Van Help Widget tot Global Services: Hoe
|
||
dorpsgemeenschappen elkaar ondersteunen</em>. My Digital Sovereignty
|
||
Ltd, april 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/support-services-tuakana-teina.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/support-services-tuakana-teina.html</a>.
|
||
Vijf-fasen tuakana-teina mentoringsroutekaart; whakapapa-not-badges
|
||
erkenningverbintenis; koha-basis toegang in Fase 4.<a href="#fnref49" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn50"><p><em>Van Help Widget tot wereldwijde diensten: hoe
|
||
dorpsgemeenschappen elkaar ondersteunen</em>. My Digital Sovereignty
|
||
Ltd, april 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/support-services-tuakana-teina.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/support-services-tuakana-teina.html</a>.
|
||
Vijf-fasen tuakana-teina mentoringsroutekaart; whakapapa-niet-badges
|
||
erkenning van toewijding; toegang op basis van koha in fase 4.<a href="#fnref50" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn51"><p>Het project “Taming Ecosystem Power of Platforms
|
||
through Contract and Competition Law” is een door de FWO gefinancierd
|
||
onderzoeksproject aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit
|
||
van Antwerpen, met Jan Blockx
|
||
(tenure-track assistent-professor, Europees economisch recht) als
|
||
hoofdonderzoeker, voor de periode 2022–2025. Het project ontwikkelt een
|
||
op het ecosysteem gebaseerd juridisch model dat drie aspecten van de macht van platforms
|
||
macht — het platform als poortwachter van het platform, als wetgever van
|
||
de relaties binnen het ecosysteem, en als contractuele actor
|
||
met rechten en verantwoordelijkheden binnen het ecosysteem. Het
|
||
driefunctiemodel zoals gebruikt in dit artikel is ontleend aan
|
||
openbare projectsamenvattingen; de auteur van dit artikel heeft de
|
||
volledige publicatie van het project niet gelezen en citeert deze niet rechtstreeks.<a href="#fnref51" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn52"><p>Li, Yibo. “Characterising Ecosystem Power: the Use
|
||
of Pricing and Contractual Leverages.” <em>Utrecht Law Review</em>,
|
||
Volume 21, Issue 1 (september 2025), pp. 4–18. DOI:
|
||
10.36633/ulr.1097. Introduceert ecosysteemkracht als iets dat verschilt van
|
||
traditionele marktmacht en onderhandelingsmacht; identificeert prijsstelling
|
||
en contractuele hefbomen als sleutelmechanismen waarmee platforms
|
||
de welvaartsverdeling onder deelnemers beïnvloeden; stelt
|
||
distributieve rechtvaardigheid voor als een aanvullende overweging in het mededingingsrecht.<a href="#fnref52" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn53"><p>Het project “Taming Ecosystem Power of Platforms
|
||
through Contract and Competition Law” is een door het FWO gefinancierd
|
||
onderzoeksproject aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit
|
||
van Antwerpen, met Jan Blockx
|
||
(tenure-track assistent-professor, Europees economisch recht) als
|
||
hoofdonderzoeker, dat loopt van 2022 tot 2025. Het project ontwikkelt een
|
||
op het ecosysteem gebaseerd juridisch model waarin drie aspecten van
|
||
macht — het platform als poortwachter van het platform, als wetgever van
|
||
de relaties binnen het ecosysteem, en als contractuele actor
|
||
met rechten en verantwoordelijkheden binnen het ecosysteem. Het
|
||
driefunctiemodel zoals gebruikt in dit artikel is ontleend aan
|
||
openbare projectsamenvattingen; de auteur van dit artikel heeft de
|
||
volledige publicatie van het project niet gelezen en citeert deze niet rechtstreeks.<a href="#fnref53" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn54"><p>Li, Yibo. “Characterising Ecosystem Power: the Use
|
||
of Pricing and Contractual Leverages.” <em>Utrecht Law Review</em>,
|
||
Volume 21, Issue 1 (september 2025), pp. 4–18. DOI:
|
||
10.36633/ulr.1097. Introduceert ecosysteemkracht als iets dat verschilt van
|
||
traditionele marktmacht en onderhandelingsmacht; identificeert prijsstelling
|
||
en contractuele hefbomen als sleutelmechanismen waarmee platforms
|
||
de welvaartsverdeling onder deelnemers beïnvloeden; stelt
|
||
distributieve rechtvaardigheid voor als een aanvullende overweging bij antitrustzaken.<a href="#fnref54" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn55"><p>Berlins waardepuralisme wordt verder besproken in
|
||
het lemma over waardepuralisme in de Stanford Encyclopedia of Philosophy (<a href="https://plato.stanford.edu/entries/value-pluralism/" class="uri">https://plato.stanford.edu/entries/value-pluralism/</a>).
|
||
Hier wordt het SEP-lemma geciteerd in plaats van de primaire teksten, omdat
|
||
SEP een gezaghebbende synthese biedt van Berlins standpunt in
|
||
<em> Four Essays on Liberty</em> en de daaropvolgende literatuur.<a href="#fnref55" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn56"><p>Ostrom, Elinor. <em>Governing the Commons: The
|
||
Evolution of Institutions for Collective Action</em>. Cambridge
|
||
University Press, 1990. De auteur citeert het boek uit 1990 als de
|
||
primaire bron voor polycentrisch bestuur en geneste ondernemingen;
|
||
Ostroms latere werk over sociaal-ecologische systemen breidt deze
|
||
basis uit en is opgenomen in de behandeling van interdorpsfederaties
|
||
binnen het Tractatus-raamwerk.<a href="#fnref56" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn57"><p>Alexander, Christopher, Sara Ishikawa en Murray
|
||
Silverstein. <em>A Pattern Language: Towns, Buildings,
|
||
Construction</em>. Oxford University Press, 1977. De 253 patronen
|
||
in het boek vormen de methodologische basis voor de vijf
|
||
regels van het Tractatus-raamwerk, gecodificeerd in <code>inst_090</code> tot en met
|
||
<code> inst_094</code> — Deep Interlock, Structure-Preserving
|
||
Transformation, Gradients Rather Than Boundaries, Living Process,
|
||
en Not-Separateness. Alexanders latere werk <em>The Nature of
|
||
Order</em> (delen 1–4, 2002–2004) ontwikkelt de theorie van levende
|
||
systemen waaruit het principe van het “Living Process” put.<a href="#fnref57" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn58"><p>Berlin, Isaiah. “The Pursuit of the Ideal.” 1988
|
||
Agnelli Prize-lezing. Herdrukt in <em>The Crooked Timber of
|
||
Humanity: Chapters in the History of Ideas</em>, onder redactie van Henry
|
||
Hardy, Princeton University Press, 1990. Het essay is Berlins meest
|
||
expliciete, volwassen uiteenzetting van de opvatting dat de pluraliteit van authentieke
|
||
menselijke waarden een voorwaarde is voor het menselijk leven in plaats van een betreurenswaardig
|
||
obstakel voor de opbouw van een uniform moreel kader. De titel
|
||
van het boek verwijst naar Kants uitspraak <em>“Aus so krummem Holze, als
|
||
woraus der Mensch gemacht ist, kann nichts ganz Gerades gezimmert
|
||
werden”</em> — “Uit het kromme hout van de mensheid is nog nooit iets
|
||
rechts gemaakt” — die Berlin beschouwt als een samenvatting van zijn
|
||
standpunt<a href="#fnref58" class="footnote-back" role="doc-backlink">.↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn59"><p>Berlin, Isaiah. <em>Four Essays on Liberty</em>.
|
||
Oxford University Press, 1969. Bevat “Two Concepts of Liberty”
|
||
(1958) — het onderscheid tussen negatieve en positieve vrijheid — en
|
||
gerelateerde essays waarin Berlin betoogt dat echte menselijke
|
||
waarden meervoudig zijn, soms onvergelijkbaar, en vaak met elkaar
|
||
in conflict staan.<a href="#fnref59" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn60"><p>Gray, John. <em>Isaiah Berlin</em>. HarperCollins,
|
||
1995; heruitgegeven door Princeton University Press, 1996, onder de
|
||
titel <em>Isaiah Berlin: An Interpretation of His Thought</em>.
|
||
Gray’s interpretatieve studie stelt dat waardepuralisme Berlins
|
||
centrale en meest blijvende bijdrage is, en dat Berlins pluralisme
|
||
categorisch verschilt van zowel relativisme als subjectivisme:
|
||
pluralisme benoemt de objectieve toestand dat er een veelheid aan echte
|
||
goederen bestaat en dat de menselijke keuze daartussen niet kan worden geëlimineerd
|
||
zonder datgene te elimineren wat het menselijk leven onderscheidt.<a href="#fnref60" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn61"><p>MacIntyre, Alasdair. <em>After Virtue: A Study in
|
||
Moral Theory</em>. University of Notre Dame Press, 1981 (eerste
|
||
editie); tweede editie 1984; derde editie 2007. MacIntyre stelt
|
||
dat het moderne morele discours een fragmentarisch overblijfsel is van oudere
|
||
gedeelde tradities en dat het hedendaagse ethische debat plaatsvindt
|
||
zonder het teleologische kader dat het mogelijk zou maken om tot
|
||
overeenstemming te komen. Geciteerd in paragraaf 2.2 als een van de pijlers van de wetenschappelijke literatuur over
|
||
de verschuiving van het gemeenschappelijke naar het individualistische, die ten grondslag ligt aan de
|
||
diagnose van de auteur inzake de hardnekkigheid van waarden.<a href="#fnref61" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn62"><p>Taylor, Charles. <em>Sources of the Self: The
|
||
Making of the Modern Identity</em>. Harvard University Press, 1989.
|
||
Taylors historische en analytische betoog dat de moderne identiteit
|
||
put uit diverse en soms onverenigbare morele bronnen, en dat
|
||
atomisme — de opvatting dat het individu de enige legitieme bron
|
||
van waarde is — een culturele toestand is in plaats van een natuurlijke. Zie
|
||
ook Taylor, <em>The Ethics of Authenticity</em> (Harvard University
|
||
Press, 1991) voor een beknoptere uiteenzetting van de stelling over de malaise van de moderniteit
|
||
.<a href="#fnref62" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn63"><p>Bellah, Robert N., Richard Madsen, William M.
|
||
Sullivan, Ann Swidler en Steven M. Tipton. <em>Habits of the
|
||
Heart: Individualism and Commitment in American Life</em>.
|
||
University of California Press, 1985. Empirisch-interpretatieve studie
|
||
van de spanning tussen individualisme en gemeenschap in de laatmoderne
|
||
Amerikaanse samenleving; de terminologie die het
|
||
probleem benoemt voor veel van het latere communitaristisch-liberale debat.<a href="#fnref63" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn64"><p>Putnam, Robert D. <em>Bowling Alone: The Collapse
|
||
and Revival of American Community</em>. Simon & Schuster, 2000.
|
||
Empirische documentatie van afnemend sociaal kapitaal — deelname
|
||
aan maatschappelijke verenigingen, informele sociale netwerken en op vertrouwen gebaseerde
|
||
collectieve actie — in de Verenigde Staten in de tweede helft van de
|
||
twintigste eeuw. Geciteerd in paragraaf 2.2 als empirische bevestiging
|
||
van de verschuiving waarop het werk van de auteur vóór The Village reageerde.<a href="#fnref64" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn65"><p>Sandel, Michael J. <em>Democracy’s Discontent:
|
||
America in Search of a Public Philosophy</em>. Harvard University
|
||
Press, 1996. Stelt dat procedureel liberalisme — de opvatting dat
|
||
politieke filosofie neutraal moet zijn ten aanzien van inhoudelijke opvattingen over
|
||
het goede — de republikeinse traditie heeft verdrongen waarin
|
||
burgers gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het cultiveren van de
|
||
karaktereigenschappen die nodig zijn voor zelfbestuur. Sandels latere werk,
|
||
met name <em>What Money Can’t Buy: The Moral Limits of Markets</em>
|
||
(Farrar, Straus and Giroux, 2012), breidt het betoog uit naar de
|
||
vermarkting van goederen die niet te koop zouden mogen zijn.<a href="#fnref65" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn66"><p>Piketty, Thomas. <em>Capital in the Twenty-First
|
||
Century</em>. Vertaald uit het Frans door Arthur Goldhammer,
|
||
Harvard University Press, 2014 (oorspronkelijk gepubliceerd in het Frans als
|
||
<em> Le capital au XXIe siècle</em>, Éditions du Seuil, 2013).
|
||
Langetermijn empirische analyse van de dynamiek van kapitaalconcentratie onder
|
||
het moderne kapitalisme; Piketty’s centrale stelling — dat wanneer het
|
||
rendement op kapitaal hoger is dan de economische groei, ongelijkheid
|
||
op de lange termijn de neiging heeft om toe te nemen — wordt hier alleen aangehaald als onderdeel van de
|
||
achtergrondliteratuur over concentratiedynamiek, niet als een stelling
|
||
waarover het artikel een standpunt inneemt.<a href="#fnref66" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn67"><p>Sy.Digital. <em>Agentic Organizational Structure: A
|
||
New Paradigm for Digital Sovereignty</em>. Intern whitepaper,
|
||
documentcode STO-INN-0002, versie 2, gedateerd 22 april 2025. Auteur
|
||
John Stroh (met AI-ondersteuning). De samenvatting van het document
|
||
beschrijft een verschuiving van hiërarchieën voor kennisbeheer naar
|
||
een op kwadranten gebaseerde organisatie rond tijdshorizonten en
|
||
informatiepersistentie; in paragraaf 1.1 wordt betoogd dat traditionele
|
||
organisatiehiërarchieën zijn ontworpen rond kennisbeheer als
|
||
primair organisatieprincipe en dat het fundamentele uitgangspunt van
|
||
hiërarchische organisatie wegvalt wanneer kennis universeel
|
||
toegankelijk is via AI; paragraaf 10 is getiteld <em>Beyond
|
||
Bureaucracy</em>. Het document wordt hier aangehaald als een intern, gedateerd
|
||
artefact van de eigen intellectuele ontwikkeling van de auteur en wordt
|
||
waar relevant letterlijk geciteerd. De volledige tekst is op verzoek verkrijgbaar bij de
|
||
auteur; niet openbaar gepubliceerd.<a href="#fnref67" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn68"><p>Te Mana Raraunga — Māori Data Sovereignty Network,
|
||
opgericht in 2015, publiceert de principes van Māori-gegevenssoevereiniteit
|
||
op <a href="https://www.temanararaunga.maori.nz/" class="uri">https://www.temanararaunga.maori.nz/</a>. De zes
|
||
principes — rangatiratanga, whakapapa, whanaungatanga, kotahitanga,
|
||
manaakitanga, kaitiakitanga — worden in dit document herhaaldelijk aangehaald en
|
||
worden vermeld in de statuten van de exploitant en in het filosofische artikel van Guardian Agents
|
||
.<a href="#fnref68" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn69"><p>De CARE-principes voor inheems gegevensbeheer
|
||
(Collectief voordeel, Beheersingsbevoegdheid, Verantwoordelijkheid, Ethiek)
|
||
zijn ontwikkeld door de Global Indigenous Data Alliance. Gepubliceerd op <a href="https://www.gida-global.org/care" class="uri">
|
||
https://www.gida-global.org/care</a>. Verwezen naar in de
|
||
statuten en op de waardenpagina van de exploitant.<a href="#fnref69" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn70"><p>Stroh, John. <em>De filosofische grondslagen van
|
||
het Village Project: een kader voor digitale soevereiniteit en
|
||
pluralistisch AI-bestuur</em>. My Digital Sovereignty Ltd, februari
|
||
2026. Beschrijft de drieledige constitutionele architectuur, de zes
|
||
onherleidbaar verschillende morele kaders (deontologisch,
|
||
consequentialistisch, deugdethisch, zorgethisch, communitaristisch, inheems
|
||
relationeel), de vijf Alexander-principes gecodificeerd als Tractatus-
|
||
regels (Deep Interlock, Structure-Preserving Transformation,
|
||
Gradients, Living Process, Not-Separateness), en de dertien
|
||
wijsheidstradities op Laag 3. Beschikbaar als brondocument voor
|
||
het gepubliceerde materiaal dat elders in deze referenties wordt aangehaald.<a href="#fnref70" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn71"><p>Stroh, John. <em>Guardian Agents and the Philosophy
|
||
of AI Accountability: How Wittgenstein, Berlin, Ostrom, and Te Ao
|
||
Maori Converge in a Production Governance Architecture</em>. My
|
||
Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/guardian-agents-philosophy.html</a>.
|
||
Licentie: CC BY 4.0 International.<a href="#fnref71" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn72"><p><em>AI-beheer in gemeenschaps- en non-profitcontexten:
|
||
AI ten dienste van de missie</em>. Artikel 2 in de reeks AI
|
||
Governance for Communities, My Digital Sovereignty Ltd, maart
|
||
2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-02.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-02.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>Mission Drift Through
|
||
Technology Adoption</em>.<a href="#fnref72" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn73"><p><em>Village AI: A Sovereign Small Language Model
|
||
Approach</em>. Artikel 5 in de reeks AI Governance for Communities,
|
||
My Digital Sovereignty Ltd, maart 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/ai-governance-series-05.html</a>.
|
||
Met name de paragraaf <em>'Resisting Drift Toward
|
||
Global-Internet Norms'</em>, waarin de waardeverschuiving wordt beschreven in AI-modellen
|
||
die zijn getraind op gegevens op internet-schaal en de architecturale reacties daarop
|
||
.<a href="#fnref73" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
<li id="fn74"><p><em>Van Help Widget tot Global Services: How
|
||
Village Communities Support Each Other</em>. My Digital Sovereignty
|
||
Ltd, april 2026. Gepubliceerd op <a href="https://mysovereignty.digital/articles/support-services-tuakana-teina.html" class="uri">https://mysovereignty.digital/articles/support-services-tuakana-teina.html</a>.
|
||
Vijf-fasen tuakana-teina mentoringsroutekaart; whakapapa-niet-badges
|
||
erkenningverbintenis; koha-gebaseerde toegang in fase 4.<a href="#fnref74" class="footnote-back" role="doc-backlink">↩︎</a></p></li>
|
||
</ol>
|
||
</aside>
|
||
</article>
|
||
|
||
<!-- Footer -->
|
||
<div id="footer-placeholder"></div>
|
||
<script src="/js/components/footer.js?v=0.1.2.1774503360480"></script>
|
||
|
||
</body>
|
||
</html>
|